China Daily / James Lynch & Yolanda Fernandez Lommen

Bu yıl, Çin’in en büyük yasama organı olan Ulusal Halk Kongresi’nin gündeminde, sadece her beş yılda bir tartışılan kritik bir madde olan yeni beş yıllık plan bulunuyor. 14’üncü Beş Yıllık Plan (2021- 2025), büyümenin sürdürülebilirliğine ve yaşam kalitesine odaklanmak için geçmişteki planların özelliği olan ekonomik büyüme ve yeniden yapılanma vurgusundan ayrıldığından, Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşundan bu yana en dönüştürücü biri olmaya adaydır.

Bu amaçla, 14’üncü Beş Yıllık Plan, kırsal-kentsel gelir paylaşımı farkını kapatmak, yenilikçiliği ilerletmek ve düşük karbonlu gelişime doğru daha hızlı ilerlemek için yenilenen çabaların taslağını belirlemektedir. Bu hedefler, Çin’in 2035 yılına kadar orta derecede gelişmiş bir ülke ve yenilikçilikte küresel lider olmanın yolunu açan Çin’in Vizyon 2035 gündeminde kökleşmiş uzun vadeli bakışla sağlamlaştırılıyor. Ayrıca, “çifte dolaşım” kalkınma modeli altında iç talebin gelecekteki büyümede temel itici güç olmasını ön görüyor.

14’üncü Beş Yıllık Plan, on yıllardır süren hızlı büyümeden sonra ortaya çıkan sosyal ve çevresel sorunların üstesinden gelmede, Çin’in, kaliteli ve sürdürülebilir kalkınmasını ilerletmeyi amaçlıyor. Ülkenin büyüklüğü, karbon ayak izi, büyüyen bölgesel ve kültürel gücü dikkate alındığında, planın başarısı sadece Çin için değil, bölge için de önem arz ediyor.

Planın uygulanması, nüfusun hızlı yaşlanması bağlamında toplumsal kapsayıcılığı derinleştirmek ve kalkınma modelinde çevresel sürdürülebilirliği yaygın hale getirmek için yeni politikaları ve reformları gerektirecek. Planın ana politika yönergeleri düzeltilecek ve uygulama planları, öngörülen reformları ayrıntılarıyla oluşturacak. Doğru politika seçimleri yapmak, Çin’in, yüksek kaliteli kalkınmaya doğru başarılı dönüşümü için önemlidir. Toplumsal kapsayıcılık, nüfusun yaşlanması ve düşük karbonlu kalkınma, özeni hak eden bütün önceliklerdir.

ÇİN KALİTELİ VE SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMAYI İLERLETECEK

Aşırı yoksulluğu azaltmada kayda değer başarılara rağmen, gelir eşitsizliği bir sorun olmaya devam ediyor ve toplumsal kapsayıcılığa engel oluşturuyor. Eşitsizliğin üstesinden gelmek, bölgeler, eyaletler ve kentler arasındaki ekonomik, çevresel ve sosyal koşullardaki açığı azaltarak, kırsal-kentsel farkını kapatmak için politika eylemini gerektiriyor. 

Çin’deki ekonomik reformlar ilerledikçe, devletin bölüşüm mekanizmaları zayıfladı. Ve yerel yönetimlere sağlanan finansman, yerinden yönetime ve kamu hizmetleri sağlamak için sorumluluğun artmasına ayak uyduramadı. Bununla birlikte, vergilendirmede yapılacak reformlar, hükümet hizmetleri için gelirlerin artması araçlarını sağlar ve daha dengeli bir gelir dağılımı ile daha iyi toplumsal kapsayıcılığı destekleyebilir.

Uluslararası deneyimler sağlık, eğitim ve emeklilere büyük mali transferlerin eşitsizliği azaltmada etkili olduğunu, çünkü kamu harcamalarının yükselmesi yoluyla büyük çapta yeniden dağıtım etkileri başarılabileceğini göstermektedir. Vergi tabanını genişletmeye ve kademeli verginin artırılmasına yönelik reformlar diğer ülkelerde de başarı sağlamıştır. Çin’de, artan sosyal harcamalar ve mali kaynakların yerel hükümetlere yeterli aktarımı, daha eşit gelir dağılımı ve düşük gelirli hanehalkları için büyük fırsatlar sağlayacaktır.

Sosyal güvenlik ağları da özellikle demografik sorunları aşmada önemli olan sağlık sisteminde ve emeklilik sisteminde daha fazla reformla birlikte olduğunda güçlü bir eşitleme aracıdır.

Çin’in nüfusu hızla yaşlanıyor ve toplumsal kapsayıcılık sorununa yeni bir boyut katıyor. Çin’de, 60 yaş ya da üstü insanların 2050 yılında nüfusun yüzde 30’unu oluşturması bekleniyor, bu dünyadaki en yüksek oran. Yaşlanmanın, uzun vadeli bakım maliyetleri ve mali sürdürülebilirliğin ötesinde geniş yansımaları var. Bu sorun çözüme kavuşturulmazsa, işgücü kıtlığı ve dengesizlikler, ekonomik büyümeye ve kalkınmaya zarar verecektir. 

İleriye doğru yol alırken, kapsayıcı uzun vadeli yaşlı bakım sistemlerinin geliştirilmesine öncelik verilmesi gerektiği kabul edilmektedir. Bu yöndeki çabalar, sürdürülebilir mali çatı kurmanın yanı sıra hem kamu hem de özel kaynaklar tarafında finansmanı sağlanan yeterli tıbbi tesisler ve insan kaynakları ile yaşlı bakımı hizmetlerinin sunumu ve kalitesini artırmayı kapsamaktadır.

Çin’in yaşlanan nüfusu ayrıca işgücü piyasası reformlarını gerektiriyor. İşgücü becerilerdeki gerilemeyi durdurmak için işgücü verimliliğini artırmak ve yenilik yoğun endüstrilerde rekabetçi avantajları kazanmak zorunludur. 14’üncü Beş Yıllık Plan’ın, Çin’e, yenilikçilikte küresel lider olması çağrısı yüksek becerili işçiler gerektiriyor. Bu yüzden çalışanların verimliliğinin artırılması düşük verimli işleri korunmasından daha öncelikli olmalıdır, ayrıca araştırma ve geliştirme harcamalarının etkinliğini düzeltmek ve orta ve yüksek eğitimin kalitesini iyileştirmek büyük çabalar gerektiriyor.

ÇİN’İN KALKINMA STRATEJİLERİ VE PLANLARI SÜRDÜRÜLEBİLİR GELECEK ÖNGÖRÜYOR

Bunların yanı sıra gelişen işgücü piyasası, hukou (hanehalkı kayıt) sistemini daha da rahatlatarak işçilerin hareketliliği ihtiyacı karşılanmalı, böylece herkes için daha büyük fırsatlar ve kaynakların daha optimal tahsisi sağlanmalıdır. Yeni hükümetin, yeşil, yüksek kaliteli kalkınmayı başarması gündemi çevreyi korumayı ve düşük karbonlu gelişmeyi vurgulamalıdır. 14’üncü Beş Yıllık Plan, 13’üncü Beş Yıllık Planın önemli çevre başarılarını temel alır ve 2030 yılından önce en yüksek emisyon zirvesine ulaşmak ve 2060 yılına kadar karbon nötr olmak için bir yol oluşturur. Bu iddialı amaçlar, düşük karbonlu gelişmeyi hızlandırmak için kararlı politikaları ve yenilikçi yatırımları gerektiriyor.

Kapsayıcı sürdürülebilir kalkınmaya katkıda bulunmak için, Çin’in düşük karbon çerçevesi, kentleşmeyi ve ülkenin doğal kaynaklarını daha iyi yönetme çabalarıyla da uyumludur. Çevresel bozulma, özellikle insanların geçim kaynağı olan ormanlara, suya, sulak alanlara, tarlalara ve otlaklara bağımlı olduğu kırsal kesimlerde orantısız biçimde savunmasız olanları etkiler.

Döngüsel bir ekonomiyi geliştirmek, daha yaşanabilir kentler, düşük karbonlu ulaşım ve doğal kaynakları daha iyi yönetmek sadece hükümet tarafından başarılamaz. Bu yüzden yeşil ve mavi finans kaynaklarının genişletilmesi, sürdürülebilir altyapı, yeni teknolojiler ve dijital çözümlerde özel sektör yatırımlarının yükseltilmesi gerekmektedir.

Çin’in sürdürülebilirliğe odaklanmasıyla tutarlı biçimde, Asya Kalkınma Bankası (ADB) ülke düzeyindeki desteği fiziksel altyapı yatırımlarından uzaklaştırarak, yeşil, yüksek kaliteli kalkınmaya odaklandı.

ADB’nin Çin için yeni ülke ortaklığı stratejisi, 14’üncü Beş Yıllık Plan’ın temel öncelikleriyle uyumludur ve çevresel olarak sürdürülebilir kalkınma, iklim değişikliğine uyum ile iklim değişikliğinin etkilerinin azaltılmasının yanı sıra sağlık güvenliği ve yaşlanan nüfusun güçlüklerini destekler. Bu ortaklık alanlarının bölgesel ve küresel mallara katkıda bulunacağı göz önüne alındığında, Çin’in, gelecek yıllara yönelik kalkınma stratejileri ve planları, ülke, bölge ve dünyanın geri kalanı için daha fazla kapsayıcı ve sürdürülebilir gelecek öngörüyor.