CRI Türk Dış Haber Servisi

Dünya Covid-19’un varyantları ile mücadele ederken sevindirici haber Çin’den geldi. Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, yıl sonuna kadar 2 milyar doz aşı tedarik edeceklerini ve COVAX’a 100 milyon dolar bağışlayacaklarını duyurdu.

Uluslararası Covid-19 Aşı İş Birliği Forumu, 5 Ağustos tarihinde Çin Halk Cumhuriyeti’nin ev sahipliğinde düzenlendi. Türkiye’nin aralarında bulunduğu çok sayıda ülkenin katıldığı Birinci Uluslararası Aşı İş Birliği Forumu, sekiz maddelik deklarasyon ile sona erdi. Deklarasyonda aşının bir kamu ürünü olarak dağıtılması ve insanlığın ortak sağlık topluluğu fikrine destek verildi.

Zirveye yazılı mesaj gönderen Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, salgınla mücadele kapsamında yılsonuna kadar tüm dünyaya 2 milyar doz aşı tedarik edeceklerini ve Covid-19 Küresel Aşı Erişimi (COVAX) programına 100 milyon dolar bağışlayacaklarını duyurdu.

Çin lideri Xi Jinping, insanlığın sağlık konusunda “kader ortaklığı” kurması gerektiğinin altını çizerek, Küresel Sağlık Zirvesi’ndeki 5 maddelik önlem teklifini yeniden gündeme getirdi. Mayıs ayında gerçekleşen zirvede alınması gereken önlemler arasında Uluslararası Aşı İş Birliği Forumu’nun kurulmasının da yer aldığını anımsatan Xi, “Bu toplantının, aşıya adil erişimde yeni bir adım atılmasını sağlamasını, gelişen ülkeler arasındaki iş birliğine yeni bir motivasyon katmasını ve insanlığın bir an önce salgının üstesinden gelmesine yeni katkılarda bulunmasını temenni ediyorum.” ifadelerini kullandı.

“AŞI MİLLİYETÇİLİĞİNE KARŞIYIZ”

Çevrim içi düzenlenen zirvede Çin Devlet Konseyi Üyesi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi de uluslararası topluma seslenerek atılması gereken 4 adımı sıraladı. İlk olarak, insan hayatının her şeyin üstünde tutulması ve aşıya erişimin biran önce sağlaması gerektiğini belirten Wang Yi, “aşı milliyetçiliğine” ve “jeopolitik oyunlara” karşı çıktıklarını dile getirdi.

“İkinci olarak ahlaki değerleri, adaleti savunmalı ve gelişmekte olan ülkelere daha fazla yardım sunmalıyız.” diyen Wang Yi, bunun için kapasite, teknoloji ve iş birliği açıklarının derhal kapatılması çağrısında bulundu.

AŞIDA FİKRİ MÜLKİYET TARTIŞMALARI

Çin Devlet Konseyi Üyesi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi, üçüncü olarak uluslararası kuruluş ve platformların sorumluluğuna değinerek “COVAX, daha etkili ve şeffaf olmalı, aşıların dağıtımını hızlandırmalıdır. Dünya Bankası gibi çok taraflı finansal kurumlar aşıların Ar-Ge’sine hızlı ve kapsayıcı destek sağlamalıdır. Dünya Ticaret Örgütü, Covid-19 aşılarının patent haklarının kaldırılması konusunda tartışmalara devam etmelidir.” değerlendirmesini yaptı.

Üst düzey Çinli diplomat öneri listesinin dördüncü sırasına ise dünya genelinde hükümetlerin iş birliğini yerleştirdi. Devletlerin aşılara karşı kamuoyunda güven yaratması gerektiğini aktaran Wang Yi, konuşmasının devamında Çin’in salgın karşıtı politikalarının herhangi siyasi bir amaç taşımadığını yineledi. Wang Yi bu kapsamda şu bilgileri paylaştı:

“Sözümüzde doğru, eylemimizde kararlıyız. Çin Covid-19’un genom dizilimini paylaşılmasında, inaktive edimiş aşıların faz-3 yurt dışı denemelerinde, gelişmekte olan ülkelere aşı tedarik etmede ve aşı üretimindeki iş birliğinde dünyaya önderlik etti. Çin 100’den fazla ülkeye aşı bağışladı ve bağışlamaya devam ediyor. 60’ın üzerindeki ülkeye 770 milyon doz aşı ithal etti. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Mısır, Endonezya ve Brezilya ortak çabalarımız sayesinde Covid-19 aşılarını üretme kapasitelerini tesis ettiler. Bu durum, ülkelerin birleşmesinde ve güven kazanmasında yeni bir sayfa anlamına geliyordu. Çin ayrıca, COVAX, Birleşmiş Milletler (BM) Barış Gücü ve Uluslararası Olimpiyat Komitesi’ne aktif biçimde aşı sağladı. Çin birkaç gün önce Covid-19 Aşı İş Birliğinde Kuşak ve Yok Ortaklığı’nı duyurdu ve bu inisiyatife daha çok ülkenin katılmasını memnuniyetle karşılayacaktır.”

Türkiye’nin aralarında bulunduğu çok sayıda ülkenin katıldığı Birinci Uluslararası Aşı İş Birliği Forumu, sekiz maddelik deklarasyon ile sona erdi. Deklarasyonda aşının bir kamu ürünü olarak dağıtılması ve insanlığın ortak sağlık topluluğu fikrine destek verildi.