China Daily / Zhang Yongjun

Perşembe günü başlayan İki Toplantı’da, geçen ekim ayının sonunda en üst düzey yetkililer tarafından önerildiğinden bu yana geniş bir ilgi gören Ulusal Ekonomik ve Toplumsal Kalkınma ve 2035’e kadar Uzun Dönemli Hedefler için 14. Beş Yıllık Plan (2021-25) ele alınacak.

Öneriye göre, Çin muhtemelen kişi başına Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) bakımından 2035’te orta düzeyli kalkınmış bir ülke haline gelecek.

Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in öneri üzerine yaptığı bir açıklamada söylediği gibi: “Çin için şu andaki yüksek gelirli ülkelerin standartlarını 14. Beş Yıllık Plan Sonunda karşılaması ve kişi başına geliri iki katına çıkarması tamamen mümkündür.”

ULUS HEDEFİ GERÇEKLEŞTİRME YOLUNDA

Ekonomistlerin Çin’in mevcut standartlara göre 14. Beş Yıllık Plan’ın sonunda yüksek gelirli bir ülke olacağından çok az şüphesi var. Dünya Bankası kriterine göre, kişi başına Gayri Safi Yurt İçi Geliri (GNI) 12,535 dolar olan bir ülke yüksek gelirli bir ülke olarak kabul ediliyor. Çin’in GNI’sı 2019’da 10,252 dolardı, bu da 2025’te kişi başına 12,535 dolarlık GNI’ya sahip olmak için yıllık yüzde 4’ten biraz büyük bir büyüme oranına sahip olması gerektiği anlamına geliyor, ki Çin’in son yıllardaki GNI büyüme oranlarını dikkate alarak, başarılması o kadar güç olmasa gerek.

Ancak bazıları hızla yaşlanan nüfusu ve giderek belirsizleşen uluslararası ortamı dikkate alındığında, Çin’in ekonomik yekununu ikiye katlama ve 2035’de kişi başına GSYİH bakımından orta düzey gelişmiş bir ülke olmasının zor olabileceğine inanıyor.

Burada iki soru var. Birincisi, Çin kişi başına GNI’sını 2035’de ikiye katlayabilir mi, öteki ise Çin’in kişi başına GSYİH 2035’te orta düzey gelişmiş ülkeler arasına gidebilir mi?

Uluslararası kuruluşların orta düzey gelişmiş ülkeyi ya da ekonomiyi tanımlama konusuna kesin bir standardı yok. Dolayısıyla, bir ülkeli bu kategori içinde tanımlamak için orta düzey gelişmiş ülkeyi ya da ekonomi için kriter belirlemek önemlidir.

Bu iki şekilde yapılabilir; birincisi bütün orta düzey gelişmiş ülkeleri orta düzey gelişmiş ekonomiler olarak tanımlamak. Bu metoda göre, 36 gelişmiş ülkenin 2029 döviz kurlarına göre Birleşmiş Milletler (BM) tarafından tanımlanan ortalama kişi başına GSYİH 40,370 dolar ve aritmetik ortalaması 40,796 dolardır. Ve Uluslararası Para Fonu’nun gelişmiş olarak tanımladığı 36 ülke için 2029 döviz kurlarına göre ortalama kişi başına GSYİH 43,592 dolar ve aritmetik ortalama 45,637 dolardır.

Dolayısıyla, bir ülkenin ortalama düzeyde gelişmiş ülke kabul edilmesi için kişi başına 40 bin dolardan fazla GSYİH’ye ihtiyacı vardır. Ama bu metodu kullanırsak, geçerli olan sınıflandırmalarla tutarsızlıklar olacaktır.

Örneğin, İtalya uzun zamandır büyük bir gelişmiş ülke olarak kabul edilmektedir, bazen en gelişmiş ülkeler arasında sayılmaktadır. Ancak İtalya’nın kişi başına GSYİH ancak 2008’de 40 bin dolara ulaştı ve ondan önceki ve sonraki yıllarda 40 bin doların altında kaldı ve 2019’da bile 33,228 dolardı.

Bu gerçek dikkate alındığında, 40 bin dolar kişi başına GSYİH orta düzeyli gelişmiş bir ülkeyi tanımlamak için çok yüksektir. IMF henüz orta düzeyli gelişmiş bir ülkeyi tanımlamak için herhangi bir standart belirlemedi. Ama gelişmiş ülkelerin kişi başına GSYİH ile değerlendirirsek, Fransa, İngiltere ve Japonya gibi gelişmiş ülkeler bile orta düzeyli gelişmiş ülkeler listesinin dışında kalırlar.

GELİŞMİŞ ULUSLARI NASIL SINIFLANDIRMALI

Diğer metot gelişmiş ülkeleri iki kategoriye ayırmaktır -40 bin dolardan fazla kişi başına GSYİH sahibi olan en gelişmiş ülkeler, ki sayıları 20 kadardır- ve 12 bin dolardan fazla ama 40 bin dolardan az kişi başına GSYİH olan ülkeler.

Bu grubun ortasında ülkelere orta düzey gelişmiş ülkeler denebilir. Ve bu metodolojiye göre, kişi başına 20 bin dolar GSYİH orta düzeyli gelişmiş bir ülke ya da ekonomiyi tanımlamak için kriter olarak kullanılabilir.

Çin, uzun dönemli kalkınma hedefine göre, ekonomik yekun ya da kişi başına gelirini 2035’te ikiye katlamayı hedefliyor. Çin’in kişi başına GSYİH, Ulusal İstatistik Bürosu’na göre 2020’de  72,447 yuan’dır (10,504 dolar). Ve 2020 fiyatları ve döviz kurlarına göre, Çin’in kişi başına GSYİH 2035’te 21 bin dolara ulaşacaktır, bu orta düzeyli gelişmiş bir ülke olarak tanımlanmaya yetecek kadar yüksektir.

Çin’in kişi başına (nominal) GSYİH, GSYİH fiyat endeksinin şimdiden 2035’e kadar yılda yüzde 1,5 artacağını ve yuan kur oranının 2020’deki ortalama düzeyle karşılaştırıldığında bir ABD doları için yüzde 10 kadar artarak 6,72 yuan’a çıkacağını varsayarsak, 2035’te 28,760 dolar civarında olacaktır.

Eğer yuan kur oranı bir ABD dolarının 6,1 yuan olduğu 2014 başlarındaki düzeyine gelirse, Çin’in kişi başına GSYİH muhtemelen 2035’de 30 bin dolara ulaşacak.

Bu nedenle, uluslararası kuruluşlar ilgili standartları nominal değerlerde yükseltse bile, Çin orta düzeyli gelişmiş bir ülkenin kişi başına GSYİH kriterini halen karşılayabilecek. Ama kişi başına GSYİH bakımından 2035’de orta düzeyli gelişmiş bir ülke olma hedefini başarmak için Çin’in düzenli ve sağlıklı kalkınma içmesini sürdürmesi ve kişi başına GSYİH’yi ikiye katlaması gerekiyor. Eğer Çin ekonomisi bu yıl yüzde 8 civarında ve izleyen dört yılda, her yıl yüzde 4 civarında büyürse, 14. Beş Yıllık Plan döneminde ortalama yüzde 5,6’lık büyüme oranını başarmış olacak.

Ve eğer Çin’in 2025 ile 2030 arasındaki ortalama yıllık büyüme oranı yüzde 4,5 ve 2030 ile 2035 arasında yüzde 4,0 olursa, 2035’deki kişi başına GSYİH 2020’dekinin iki katı olacak ve ülke orta düzeyli gelişmiş bir ülke haline gelecek.