Akademisyen Dr. Altay Atlı, CRI Türk’te Samet Demir’in hazırlayıp sunduğu “Ekonomi Basını” programına konuk oldu. Atlı, Çin’de açıklanan sanayi üretimi, perakende satış ve işsizlik verisi gibi önemli ekonomik verileri değerlendirdi.
Geçen hafta içinde Çin’den önemli istatistikler geldiğini açıklayan Altay Atlı, bunların en önemlisinin Çin’in ilk çeyrek Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) verisinin olduğunu belirtti.

Çin’in ilk çeyrek için büyüme rakamının yüzde 18,3 olarak gerçekleştiğine dikkat çeken Dr. Altay Atlı’nın açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

“Kıyasladığımız dönem 2020’nin ilk çeyreği. Çin’de ekonominin tamamen durduğu bir dönem. Kıyaslama yapmak için çok sağlıklı bir dönem değil. Ekonominin yüzde 18 artması önemli, normalleşmeye işaret ediyor. Mevcut durumda Çin ekonomisinin yüzde 8 ile 9 arasında büyüyebileceği görünüyor.

PERAKENDE SATIŞLAR ESKİ ÇİZGİSİNE DOĞRU İLERLİYOR

Aylık rakamlar ilk açıklandığında ilk baktığım perakende satış rakamları oluyor. Mart ayında Çin’in perakende satışları geçen yılın mart ayına göre yüzde 34,2 büyümüş. Aynı konu tabii ki geçen sene mart ayında insanlar eve kapanmıştı, yüzde 34 artması çok şaşırtıcı değil. Geçen ay da yüzde 33 artmıştı. Perakende satış rakamlara 2020 Temmuz’a kadar küçülerek gelmişti. Şimdi de tekrar eski çizgisine doğru ilerliyor, diyebiliriz.

EMTİALARDA DÜNYA ÇAPINDA FİYAT ARTIŞI VAR

Sanayi üretimi mart ayında yüzde 14 artmış. Bu beklenenden biraz daha düşük bir rakam. Perakende satışlarda şubatta yüzde 33, martta yüzde 34. Sanayi üretimde şubatta 35,1 mart ayında 14,1’lik büyüme. Önemli bir büyüme ama beklenenin altında bir büyüme. Sanayi tabii dış talebe bağlı bir şey. Çin ekonomisi ihracata dayalı bir üretim yapısına sahip. Dünyanın diğer yerlerinde de talep canlanacak ki, Çin ihracat yapabilsin. Son birkaç ayda yaşanan en büyük mesele maliyetlerin ve nakliye fiyatlarının yükselmesi. Çin ekonomisi birçok belirsizlikle karşı karşıya ama en önemlisi küresel emtia piyasasında fiyatların yükselmesi. Emtia derken hammaddeler, enerji fiyatları, madenler… Sanayi için gereken girdiler bunlar. Pandemi nedeniyle üretim yavaşlayınca bütün dünyada fiyatlarda artma gördük. Çin bütün dünyadan bu ham maddeleri almak zorunda. Fiyatlar yükselince üretimin üzerinde de bir baskı oluşmuş oluyor.

TAŞIMACILIK MALİYETLERİ 2 BİN DEN 8 BİN DOLARA ÇIKTI

Bir yandan da taşımacılık çok pahalandı. Bu da ihracatı olumsuz etkiliyor. İhracat olumsuz etkilenince üretim de etkileniyor. Bir örnek verecek olursak pandemi öncesinde Çin’den Avrupa’ya bir konteyner taşımanın bedeli 2 bin dolarken şimdi 8 bin dolara çıkmış durumda ve konteyner yok piyasada. Bu da ihracatı ve dolayısıyla üretimi etkiliyor.

Sabit varlık yatırımları bir önceki aya göre yüzde 25 artmış. Olumlu bir rakam. Şubat ayındaki artış yüzde 35’ti. Yeni yatırımlar da toparlanıyor tekrar ama ilk baştaki hızından bir parça düşmüş gibi görünüyor.

İŞSİZLİKTE PANDEMİNİN KAYIPLARI TOPARLANDI

Son olarak işsizlik oranı var. İşsizlik oranının yüzde 5,3 olarak açıklandığını gördük. Beklenen bir rakam. Pandemi dönemine göre bir parça azalmış durumda. Bu da yeni yatırımlarla ciddi bir istihdam yaratımının söz konusu olmadığını ancak pandeminin kayıplarının toparlandığını gösteriyor.”