Akademisyen Altay Atlı, CRI Türk’te Samet Demir’in hazırlayıp sunduğu “Ekonomi Basını” programına konuk oldu. Atlı, Çin’den gelen mart ayı ekonomi verilerini değerlendirdi.

Çin Ulusal İstatistik Bürosu’nun açıkladığı aylık istatistik verilerine değinen Altay Atlı, açıklanan verilerin Çin ekonomisinin nabzını tutmaya devam ettiğini kaydetti.

Enflasyon rakamları, üretici fiyat endeksi gibi önemli verileri yorumlayan Atlı’nın açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

“Üretici fiyatları endeksi Mart 2020’ye göre yüzde 4,4 artmış. Bu da beklentilerin üzerinde bir artış. Beklentiler 2,7 seviyesindeydi. Son bir yıla bakacak olursak koronavirüs ile birlikte üretim de etkilendiği için oradaki daralmadan kaynaklı olarak üretici fiyat endeksi eksiye dönmüştü. Son 12 ayı incelediğimizde en son Ocak 2020’de bir artış görüyoruz. Ondan önce de burada bir daralma söz konusuydu. Ocak 2020’den itibaren fiyatların hep eksilerde olduğunu görüyoruz. Hatta Mayıs 2020’de yüzde eksi 3’lere düştüğünü görüyoruz. Son üç aydır tekrar artıya geçti üretici fiyat endeksi. Buradaki artışın da en temel sebebi üretimde kullanılan girdilerin fiyatındaki artış olarak görünüyor.

Bu aslında büyün dünyayı ilgilendiriyor. Çin çok büyük bir üretici pandemi döneminde üretim kesintiye uğradıysa da çabuk toparlandı. 2020 yılında Çin’in ihracatının azalmadığını arttığını görüyoruz. Çin’deki fabrikadan çıkışın fiyatları arttıkça bu alıcılara da yansıyor. İhracatta bu malları alanların fiyatlarına yansıyor. Bunlar ara mamuller, ham maddelerse gittikleri ülkedeki üreticilerin fiyatlarını etkiliyor. Orada üretilen ürünün fiyatı yine o ülkedeki tüketici fiyatlarını da etkiliyor. Çok büyük bir etkiden bahsediyoruz burada. Üretici fiyatlarındaki bu hızlı artış dünyanın geri kalanında da az da olsa enflasyonist bir etki yaratacaktır.

Çin’in tüketici fiyat endeksine gelecek olursak onun da mart ayında yine geçen yılın aynı ayına göre 0,4 arttığı görülüyor. Son bir yıla baktığımızda tüketici fiyatlarındaki düşüş, pandeminin en ağır yaşandığı düşüş üretici fiyatlarındaki kadar sert olmamış. Toparlanma sürecine baktığımızda da üretici fiyatlarındaki gibi kuvvetli bir toparlanma görmüyoruz. Çekirdek enflasyona bakacak olursak, enflasyon sepetinin içinden enerji ve gıda fiyatlarını çıkartırsak bir artış görüyoruz ancak gıda fiyatlarında bir düşüş var. Bu da bize üretimin Çin’de normale döndüğünü ancak tüketimin daha temkinli olduğunu gösteriyor. Talebin yeterince oluşmamış olduğunu görüyoruz. Bu bir süreç son 4 aydır artışlar var Çin’in amacı da zaten bu enflasyon seviyesini yüzde 2-3 aralığına oturtmak. Pandemiden önce yüzde 0,5 ile 1 arasında giden bir artış vardı.

Caixin PMI raporu geldi. Yani satın alma yöneticileri endeksi. Bu anketler üzerinden şekillendirilen bir endeks. Caixin endeksi özel sektöre yönelik yapılıyor bir de devletin yaptığı PMI anketleri var. Caixin’in anketinde rakam 50’nin üzerindeyse eğer bunun anlamı ekonomideki hava olumlu. Şirketler faaliyetlerini geliştirmeyi düşünüyor demektir. 50’nin altındaysa ise şirketler küçülmeyi düşünüyor anlamına geliyor. Caixin Birleşik PMI mart ayında 53,1 çıktı. Yani 50’nin üstünde geçen aya göre bir artış var. Geçen yılın şubatında yüzde 27’ye kadar düştükten sonra yüzde 50’nin üstüne çıktığını görmüştük. Hizmet sektörü PMI’ı ise 54,3’e gelmiş durumda. Veriler olumlu. Son bir yıldır ciddi bir artış yok ama zaten pandemi öncesindeki rakamlar da 54-55 civarındaydı. Çin’den gelen aylık rakamları izlemeye devam edeceğiz.”