Akademisyen Altay Atlı, CRI Türk’te Samet Demir’in hazırlayıp sunduğu “Ekonomi Basını” programına konuk oldu. Atlı, Çin’de açıklanan enflasyon verilerini ve bunların küresel ekonomiye etkilerini değerlendirdi.

Çin’in nisan ayına ait üretici ve tüketici fiyat endekslerinin açıklandığını belirten Altay Atlı, nisan ayındaki tüketici fiyat endeksinin bir yıl önceye göre yüzde 0,9 oranında arttığını kaydetti.

Aylık olarak mart ayından nisan ayına göre değişimin ise eksi 0,3 olduğuna dikkat çeken Atlı’nın açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

“Asıl enteresan rakamlar üretici fiyatlarında. Üretici fiyat endeksine baktığımızda geçen yılın nisan ayına göre yüzde 6,8’lik bir artış söz konusu. Bu üretici fiyatlarındaki artış tüketici tarafındaki fiyatlardan oldukça farklı. Beklentilerin bir parça üstünde. Aylık olarak baktığımızda ise üretici fiyat endeksinin yüzde 0,9 artmış olduğunu görüyoruz. Bu artış neden kaynaklanıyor? Çin’de normalleşen ekonomi, toparlanan fabrika üretimi ham maddeye bir talep getiriyor. Rakamlara baktığımızda üretici fiyat endeksindeki artış özellikle ham maddeden kaynaklı.

Son bir aydır ham maddeler konusunda fiyatların dünya genelinde çok hızlı arttığı bir dönem yaşıyoruz. Çin’deki talep de buradaki fiyatlar üzerinde etkili. Demir cevheri çok konuşuldu. Benzer şekilde bakır fiyatlarına yakından bakılıyor. O da birçok farklı sektörü ilgilendiriyor. Çin’deki demir fiyatlarının 200 dolar seviyesinin üzerinde olduğunu görüyoruz. Bir ay önce 170 civarındaydı. Şubat ayının başlarında 150 dolara kadar indi. Çin’de iki buçuk, üç ay içinde 150 dolardan 200 doların üstüne çıkan demir cevheri fiyatları söz konusu. Bakırda da benzer bir durum var.

ÇİN’DEKİ ÜRETİCİ FİYATLARININ KÜRESEL ETKİLERİ

Bunlar Çin’deki üretici fiyatlarını da etkilemiş durumda. Bu küresel piyasaları nasıl etkiler? Çin’e baktığımız zaman üreticinin büyük bir kısmının fiyat artışlarını kendilerinin üstlendiğini görüyoruz. Onun için henüz tüketici fiyatlarına yansıma yok. Bu ne kadar sürdürülebilir? Girdi fiyatları artan üreticilerin bunu ihraç edilen mallardaki tüketici fiyatlarına yansıtmasının küresel ölçekteki yansımaları ne olacak? Küresel anlamda bu bir enflasyona yol açabilir mi? Bu tabii ki olabilecek bir şey. Dünya ekonomisi son derece hassas bir döneme giriyor. Burada enflasyonist bir baskının getireceği farklı bir ortam, küresel ekonominin gidişatı açısından belirleyici bir faktör olacak. Örneğin, şu anda dünyada ekonomilerin pandemiye karşı ayakta kalması için birçok ülke, merkez bankası daha genişlemeci, ekonomiyi teşvik eden bir yaklaşım içinde. Bunun da bir enflasyonist etkisinin olması bekleniyor. Bütün bunlar pandemi sonrası toparlanma sürecini nasıl etkileyecek? Bu önemli bir konu.

Çin’de artan talebin olumlu bir tarafı da var. Tüketici fiyatlarında çok ciddi bir artış yok, Çin’deki perakende satışları da ciddi bir artış içinde. Bunlar normalleşme açısından önemli veriler.

Yavaş yavaş bundan sonra normalleşme ile birlikte daha istikrarlı bir durum oluşacaktır. Çin ekonomisindeki gidişat küresel ekonomi için önemli olacak.”