Çin Komünist Partisi (ÇKP) Merkez Komitesi Genel Sekreteri ve Çin Halk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Xi Jinping, 24 Mayıs 2013’te yaptığı “Sosyalist Ekolojik Medeniyetin Yeni Dönemine Doğru İlerleyelim” başlıklı konuşmasında şöyle diyordu: “Çevre koruma çalışmaları, bugün verilen emekle gelecek nesillere yarar sağlayan bir davadır. Vatandaşlara ve gelecek nesillere karşı yüksek sorumluluk duygusuyla çevre kirliliğinin üstesinden kararlı biçimde gelmeli, sosyalist ekolojik medeniyetin yeni dönemine doğru ilerleyerek vatandaşlara sağlıklı bir çalışma ve yaşama ortamı sunmalıyız.”

Xi Jinping, ÇKP’nin 18. Kongresi kapsamında yaptığı bu konuşmasında, ekolojik medeniyetin, ekonomik, politik, kültürel ve sosyal medeniyetle birlikte, Çin’e Özgü Sosyalizm’in beşli genel hedefi arasında belirlendiğini vurgulamıştı.

Xi, 29 Ekim 2013’te 18. Merkez Komitesi Siyasi Bürosu 10. Çalışma Grubu Toplantısı’nda yaptığı konuşmada ise konut sorununa değinerek, izlenecek yolu şöyle özetlemişti: “Çin’in koşullarına baktığımızda, hükümetin temel güvence sağladığı çok yönlü konut ihtiyacının karşılanmasında piyasanın esas rolü oynadığı bir konut tedarik sistemi oluşturmamız gerektiğini görüyoruz. Aynı zamanda başka ülkelerin konut sorununu giderme çalışmalarındaki tecrübelerinden de yararlanarak, kurallı, olgun ve istikrarlı konut tedarik sistemini en kısa sürede kurmalıyız.”

HUANGPU NEHRİ ÇEVRE FELAKETİ

Cathy Yan’in 2018 yapımı “Ölü Domuzlar” (Dead Pigs) filmi, ilginç biçimde bu iki konuya değinen, üstelik Xi’nin bu konuşmalarından kısa süre önce, Mart 2013’te Shanghai’da yaşanan gerçek olaylardan hareket eden bir film. O tarihte Shanghai’daki Huangpu nehrinde binlerce ölü domuz bulunmuş, ciddi bir çevre felaketi yaşanmıştı. Soruşturma sonucunda, nehri kaplayan 16 bin domuz leşine Shanghai’ya komşu Zhejiang’daki bir domuz yetiştirme bölgesinde baş gösteren hastalığın neden olduğu, bölgedeki çiftçilerin ölen domuzları nehre attığı anlaşılmıştı

1986’da Shanghai yakınlarındaki bir kasabada doğan, babasının eğitimi nedeniyle çocukluğunu Washington D.C’de geçiren, ardından Hong Kong’a dönen, sonra bir süre Beijing’de gazetecilik yapan Cathy Yan, ilk yönetmenlik çalışmasında “ölü domuzlar olayı”nı Shanghai’daki kentsel dönüşüm çalışmalarıyla birleştirerek öykülemiş ve ortaya dört dörtlük bir film çıkarmış. “Ölü Domuzlar”ın Cathy Yan’in ilk filmi olduğuna inanmak hayli güç; Çin toplumuna dair pek çok ayrıntı, son derece olgun bir sinema diliyle, çok etkileyici bir kara-mizah örneği olarak çıkıyor karşımıza.

GÜVERCİNLER NEREYE UÇAR?

Birbirleriyle bağlantılı değişik karakterlerin dünyasına derinlemesine bakışlar atan filmin ana karakteri, çevresindeki her bina yıkılmasına rağmen küçük köpeği ve güvercinleriyle birlikte tek başına yaşadığı aile evini terk etmemekte kararlı davranan bir kadın. Evin bulunduğu araziye Amerikalı bir şirket ortaklığıyla modern bir site yapılacak ama kuaför salonu işleten kahramanımızın inadı inat.

Arasının pek iyi olmadığı, yakınlarda bir köyde üç beş domuzuyla yaşayan, var olan parasını dolandırıcılara kaptıran ve başı mafyatik bir grupla derde girdiği için para sıkıntısı çeken erkek kardeşi, elbette ki, evin bir an önce satılmasından ve paranın bölüşülmesinden yana. Arada bir ablasının kapısına dayanıp yalvarmakta. Onun oğlu ise Shanghai’da bir restoranda garson olarak çalışıyor ama zengin bir işadamı olduğunu söyleyerek babasını kandırmış durumda. Genç adamın tanıştığı ve arkadaşlığı ilerlettiği zengin bir genç kız da var işin içinde. İnşaat şirketinin yöneticileri ise değişik çözümler peşinde koşuyor.

“DATUAN YAN” GELENEĞİYLE MUTLU SON

Reklamları “Batılı bakış açısını Çin’e getirmekten büyük heyecan duyuyoruz” diyerek yapılan rezidans projesi ve geleneksel değerler, işsizlik sorunu ve Çin’de genç olmak, mutluluk ile mutsuzluk, para ile parasızlık, neşe ile hüzün gibi karşıtlıkları çok hoş biçimde aynı potada eriten Cathy Yan, final bölümünde biraz abartılı ve ağdalı bir “uyumlu toplum” manzarası çizmiş olmakla birlikte Çin’in güncel çelişkilerine çok sıcak ve samimi biçimde el atmış “Ölü Domuzlar”da. Aslında bunun da bir Çin gerçeği olduğunu belirtmem lazım; Çin filmlerinin hep, “datuan yuan”, yani “mutlu son”la bitmesi de bir gelenektir!

“Ölü Domuzlar”, Türkiye’de ilk gösterimini mubi.com’da gerçekleştirdi ve halen gösterimde. Fırsatı olanların mutlaka izlemesini öneriyorum.

Tunca Arslan