Akademisyen Dr. Altay Atlı, CRI Türk’te Tuğçe Akkaş’ın hazırlayıp sunduğu “Güne Başlarken” programına konuk oldu. Atlı, Çin ile Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ilişkilerindeki son gelişmeleri değerlendirdi.

ABD ile Çin arasındaki gerginliğin devam ettiğini belirten Altay Atlı, “ABD’de yeni bir dönem başladı. Joe Biden göreve geldiğinden bu yana 6 ay geçti. Trump döneminde ABD-Çin ilişkileri açısından zorlu geçen bir süreç vardı. Yönetim değişliği sonrası ilişkilerin daha farklı olacağı şeklindeydi. Ancak zaman içinde bunun böyle olmadığını gördük. Trump döneminde başlayan ticaret savaşları devam ediyor. Bununla birlikte sadece ABD tarafının değil Çin tarafının da söylemlerinin sertleştiğini görüyoruz. Biden döneminde, Trump döneminden farklı olarak Asya’da ittifak içinde olduğu ülkelerle diyaloğu tekrar güçlendirmeye çalışıyor. Bu çabaların merkezinde de Çin’e karşı ortak bir tavır takınma isteği de var.” dedi.

ÇİN TARAFI ABD’YE İKİ LİSTE SUNDU

Yaşanan olumsuz gelişmelere rağmen iki büyük güç arasındaki diyaloğun devam etmesine dikkat çeken Atlı, “Son olarak kısa süre önce bu diyalog kapsamında önemi bir ziyaret vardı. ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Wendy Sherman, Çin’in Tianjin kentini ziyaret etti. Burada Dışişleri Bakanı Wang Yi ve mevkidaşı Dışişleri Bakan Yardımcısı Xie Feng ile görüştü. Tabii ki bu görüşmeden ABD ile Çin arasındaki gidişatı birden bambaşka raya sokacak bir sonuç çıkmadı, beklenmiyordu da zaten. Tianjin’deki görüşmelerde aslında yeni bir şey de görüşülmediğini görüyoruz. Her iki tarafın da birbirinden talepleri ve şikâyetleri var. Alaska’daki görüşmelerde karşılıklı tavır vardı. Tianjin’de ise o kadar sert olmayan bir görüşme oldu. Görüşmede Çin tarafı, ABD’ye iki liste sundu. Birincisi ‘ABD’nin durdurması gereken hatalar’ ismini taşıyor. Bir diğeri de ‘Çin’in endişe duyduğu bireysel dosyalar’ adı altında sunulan listeydi. Çin birtakım kırmızı çizgilerini de bu toplantıda dile getirdi. ABD tarafı da görüşmede kendi tavrını, tutumunu tekrarlamış oldu.” diye konuştu.

G20 ZİRVESİ’NE KADAR HERHANGİ BİR AÇILIM OLACAK MI?

Akademisyen Altay Atlı, Çin ile ABD arasındaki durumun hangi boyutlara geldiğini ise şu sözlerle dile getirdi:

“Birincisi diyaloğun devam etmesi güzel. Ancak diyalogdan da pek bir şey çıkmıyor görüldüğü üzere. Tıkanmışlığın sebebi, belli ki her iki taraf da taleplerini ortaya koyuyor. Görülen o ki, her iki taraf da diğerinin geri adım atmasını bekliyor. Dolayısıyla taviz vermeyen iki taraf için de bu tavır ilişkileri zora sokan hale getirdi.

Takvimlere not düşeceğimiz bir tarih şüphesiz önümüzdeki ekim ayı olacak. Çünkü İtalya’da G20 Zirvesi yapılacak. Bu zirvede bütün liderle gibi Xi Jinping ve Joe Biden bir araya gelecek. Ekime kadar giden yolda bu diyalog daha yapıcı bir şekilde sürdürülebilecek mi? Tianjin’deki görüşmelerde bunun ilgili bir ipucu çıkmadı. Ekim ayına kadar bu tıkanmışlık konusunda herhangi bir açılım olacak mı, bunu göreceğiz.”