CGTN / Pacifique Malonga

2021 Çin ile Ruanda arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasının 50. yıl dönümü olduğu için, çoğunlukla Batılı akademisyenlerin sürdürdüğü, Çin-Afrika ilişkilerinin tek yanlı ve hatta Çin’in sömürdüğü şeklinde bir anlatı var. Ancak Afrika Çin ile ilişkisinden geniş ölçüde kâr ettiği için, bunun yanlış olduğu zamanla kanıtlandı. Örneğin, altyapıyı teşvik eden bu ilişki Afrika Kıtası boyunca Çin’in 10 bin km’ye yakın kara yolu ve 6 bin km demir yolu inşa etmesiyle sonuçlandı.

Bir örnek olarak, Ruanda gibi, Devlet Başkanı Paul Kagame liderliğindeki Ruanda Yurtsever Cephesi (RFP) tarafından kurtarılmadan önce, bir milyona yakın kişinin ölümüyle sonuçlanan Tutsi’lere karşı 1994’teki Soykırımın, toptan yıkımın eşiğine getirdiği bir ülkeye bakın. Ruanda o zamandan bu yana Covid-19 salgını ortaya çıkmadan önce 5 yıl içinde yüzde 7 ila 8 tahmini büyüme oranına sahip olan bir model ülkeye dönüştü. Ülkenin soykırımın enkazından çıkarak gerçekleştirdiği ekonomik gelişmesi, Devlet Başkanı Kagame’nin vizyoner liderliği, Ruanda halkı ve Çin’in en iyileri olduğu Ruanda’nın dostları sayesinde oldu.

Çin ve Afrika arasında ilişki 7 yüzyıl kadar erken bir zamanda deniz yolları boyunca kuruldu ve iyi bilinen Çinli denizci Amiral Zheng He’nın 15. yüzyılda filoları dört kez Afrika’nın doğu kıyılarına ve Ruanda’nın da bulunduğu Doğu Afrika bölgesinin ziyaret yerlerine getirmesiyle sonuçlandı. O zamandan bu yana, Çin ile Afrika arasındaki kültürel ve ticari değişimler kıta boyunca konsolosluklar ve büyükelçiliklerin kurulmasıyla genişledi.

Çin ve Ruanda ilk diplomatik ilişkiyi, Çin Halk Cumhuriyeti’nin Ruanda hükümetinin yeni sömürgeciliğe karşı mücadelesini, ulusal egemenlik ile bağımsızlığını korumasını ve değişik ülkelerin halkları arasında barışçı iş birliği sürdürmesini güçlü biçimde desteklemeye söz vermesiyle,  2 Kasım 1971’de kurdu.

İki ülke arasındaki diplomatik ilişkiler Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in, diplomatik ilişkilerin kurulmasının 47. yıl dönümü olan Temmuz 2018’deki ziyareti ile daha da sağlamlaştırıldı. Bu ziyaret sırasında Xi ve mevkidaşı Kagame 15 ikili anlaşma imzaladı.

ÇİNLİ ŞİRKETLERİN GEÇEN YIL RUANDA’DA TOPLAM YATIRIMLARI 300 MİLYON DOLARA ULAŞTI

Bu anlaşmalar vize bağışıklığı, e-ticarette karşılıklı yatırımları güçlendirme, sivil havacılık, kanunların uygulanışı ve insani kaynakların geliştirilmesinde iş birliğini içeriyordu. Anlaşmalarda ayrıca inşaat ve hastanelerin yenilenmesi için kredi verilmesini içeriyordu ve en önemlisi, Kigali”nin 25 km güneyinde inşaat halindeki yeni Bugesera havaalanına 14 km’lik yol yapılması için 54 milyon dolarlık bağıştı.

Eğitim sektöründe, Ruandalı öğrencilere Çin’de eğitim görmeleri için burs verildi, en son 2019’da 200 öğrenci burs aldı. Bu öğrenciler diş ameliyatları, inşaat mühendisliği, tarım, kalkınma çalışmaları ve elektrik mühendisliği alanlarında yeteneklerini geliştirdi ve bazıları yüksek lisans ile doktora çalışmalarını yürütüyor.

Ayrıca Çin teknoloji devi Huawei sancak gemisi Gelecek için Tohumlar projesi çerçevesinde bazı öğrencileri Çin’deki tesislerinde ilk elden tecrübe kazanmaya çağırdı. Tarım sektöründe, geçen birkaç yılda 100 kadar Ruandalı Çin’e davet edildi ve özellikle pirinç ile mantar tarımında teknoloji temelli tarım deneyimi kazandı. Büyük oranda tarım sektörüne dayanan Ruanda gibi bir ülke için, bu büyük bir teşvikte, çünkü ülkenin Çin’in deneyiminden öğrenmesi gereken çok şey var.

Çin’e ziyaretlerin yanı sıra, Ruanda Üniversitesi Tarım Teknolojisi Uygulama Merkezi’nde Ruandalı çiftçilerle bilgi ve becerilerini paylaşmak için düzenli olarak uzmanlar geliyor. Bu merkez şimdiye kadar 200’den fazla çiftçi için kurslar düzenledi.

İki ülke 19 Şubat 2021’de Kigali’de ekonomik ve teknik iş birliği anlaşması imzaladı. Anlaşmayı ülkeleri adına, Çin’in Ruanda Büyükelçisi Rao Hongwei ile Ruanda Finans ve Ekonomik Planlama Bakanı Dr. Uzziel Ndagijimana imzaladı. Büyükelçi Rao, imza töreninde yaptığı konuşmada, “Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in 2018’deki tarihsel Ruanda ziyaretinden bu yana, Ruanda ve Çin arasındaki ikili ilişkiler rekor bir düzeye ulaştı… Covid-19 salgını geçen yıl dünyayı etkisine almaya başladığı için, Çin-Ruanda iş birliği kısıtlanmadı ve bizim zamana dayanıklı dostluğumun daha da sağlamlaştı.” dedi. Rao, Çin’in yeni finansal desteğin Ruanda’nın geniş kapsamlı dönüşümüne ve salgının olumsuz etkilerinden kurtulmasına katkıda bulunabileceğini umduğunu da ekledi.

Çin finansmanı ayrıca Ruanda kara yollarının yüzde 70’inin yapılmasına, ilk ekonomik bölgenin kurulmasına ve China Star Construction şirketi tarafından bir sanayi merkezinin kurulmasına ve başbakan ile dışişleri bakanlığı bürolarının olduğu 27 milyon dolarlık bir idari binalar kompleksinin inşa edilmesine yardımcı oldu. İlişkinin zamanla sağlamlaşmasıyla birlikte, Çin’den 24 şirket geçen yıl Ruanda’da kayıt oldu ve toplam yatırımları 300 milyon dolara çıkardı.