CGTN / Erlan Karin

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in Çin Komünist Partisi’nin (ÇKP) 100. kuruluş yıl dönümünde yaptığı konuşma hiç şüphesiz Çin ulusu için simgeseldi ve dünya siyasi liderlerinin en etkili konuşmalarından birisi olarak görülebilir.

Geçen yüzyılda, özellikle 1978’de dışa açılma ve reform politikasının kabul edilmesiyle, Çin ilk olarak Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşu, ardından ekonomik kalkınmayı gerçekleştirmek ve ÇKP liderliğinde yüz milyonlarca insanın hayat standartlarını yükseltmek olmak üzere büyük başarılar kazandı. Çin yoksulluğu giderdi, bu gerçekten de insanlık tarihinde dikkate değer bir başarıdır. Geçen 30-40 yılda, Çin benzeri görülmemiş bir gelişme yaşadı, ekonomik ve teknolojik olarak geri bir ülkeden dünyanın ikinci büyük ekonomisine dönüştürdü. Uzmanlar Çin ekonomisinin gelecekte de liderliğine devam edeceğini öngörüyorlar.

Çin sadece dünyanın fabrikası değil, aynı zamanda dünyanın önde gelen yatırımcısı ve modern teknolojinin üssüdür. Çin neredeyse diğer tüm ülkelerde yatırımlar yaptı. Çin’in kıtaları ve okyanusları birbirine bağlayan büyük ölçekli altyapı projeleri, tek tek ülkelerin ve bütün bölgelerin kalkınması için güçlü bir itki sağlıyor. Kısa bir zaman içinde Çin’in teknoloji markaları ve teknoloji şirketleri küresel piyasadan büyük bir pay almayı ve kendi alanlarında lider olmayı başardılar. Genel olarak, Çin ekonomisi etkileyici büyüme oranı ve ivmesi ile dünya ekonomisinin kilit taşıyıcılarından ve istikrar sağlayıcılarından birisi olmaya devam ediyor.

Çin ile kapsamlı iş birliği Kazakistan’ın uzun dönemli dış politikasının kilit yönelimlerinden biridir. Kazakistan bağımsızlığını kazandığından bu yana, Çin ile halkların dostluğu ve iyi komşuluk temelinde bir karşılıklı güven ortaklığı oluşturdu. İki ülke arasındaki siyasi, ekonomik ve halktan halka ilişkiler stratejik bir yapıya sahip. İki ülke arasındaki en yüksek düzeyde düzenli danışmalar değişik alanlarda ikili iş birliğinin ilerlemesinin temelini ve tonunu belirledi.

Kazakistan’ın ilk Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev hem eski Çin lideri Jiang Zemin ve Hu Jintao hem de şimdiki Cumhurbaşkanı Xi Jinping ile iyi ilişkilere sahipti. Bu durum, Çin liderleri tarafından da birçok kez kabul edilmiştir. Cumhurbaşkanı Tokayev ve Xi arasındaki dostluk her iki liderin istisnai kişisel niteliklerinden ve karılıklı birbirlerini takdir etmelerinden değil, aynı zamanda Cumhurbaşkanı Tokayev’in Çin kültürü hakkında iyi bir bilgiye sahip olmasından da kaynaklanıyor. Cumhurbaşkanı Tokayev, Çin’de yıllarda süren öğrenim ve çalışma hayatı sayesinde, akıcı bir Çince konuşuyor. Eğer yanlış hatırlamıyorsam, seçimleri kazandıktan sonra bir Çin medya kanalına Çince mülakat vermişti.

KAZAKİSTAN VE ÇİN ARASINDA DİPLOMATİK İLİŞKİLERİN KURULMASININ 30. YIL DÖNÜMÜ

Covid-19’un etkileri nedeniyle ikili ilişkilerde bazı düzenlemeler olmasına rağmen, iki halkın yararı için Kazakistan-Çin ilişkilerini kapsamlı biçimde güçlendirme genel yönelimi değişmeyecek. Kazakistan ve Çin salgının zor zamanlarında birbirlerini desteklemek için mümkün olan her şeyi yaptı. İki ülke birbirlerine insani yardım, ilaç ve diğer tıbbi ekipmanlarla destekledi. Bir aydan fazla bir süre önce, Kazakistan Çin menşeili aşı CoronaVac’ın ilk partisini aldı, bu Kazakistan’da kitlesel aşılamanın başarılmasına önemli bir katkıda bulundu. 

Kazakistan ile Çin kara yolu taşımacılığı ve Kuşak Yol İnisiyatifi çerçevesindeki taşımacılığı sistematik olarak güçlendirmeye ve geliştirmeye devam ediyor. İki ülke arasındaki genel iş birliği kapsamı çok geniş -ulaştırma ve lojistik tesisleri, sanayi, tarım, finans, yeni teknolojiler, elektronik, turizmden Kazakistan’da hızla gelişen yenilik, sağlık hizmetleri ve eğitime kadar uzanıyor.

Cumhurbaşkanı Tokayev ile Xi arasındaki son telefon görüşmesinde iki hükümet değişik alanlarda karşılıklı olarak faydalı girişimleri bulup geliştirme konusunda anlaştı. Kazakistan ile Çin arasında değişik alanlardaki iş birliği sadece ikili gündemle sınırlı değil. İki ülke bölgesel ve uluslararası durumla ilgili birçok konuda benzer tutumlara sahip. Kazakistan ve Çin Birleşmiş Milletler (BM), Shanghai İş Birliği Örgütü (SİÖ), Asya’da Etkileşim ve Güven Oluşturma Önlemleri Konferansı (CICA) ve “Çin+Orta Asya” (C+C5) gibi etkili uluslararası ve çok taraflı mekanizmalar çerçevesinde verimli bir iş birliği içinde.

2022 yılı Kazakistan ile Çin arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasının 30. yıl dönümünü oluşturuyor. Son yıllarda, karşılıklı faydalı ortaklığımız stratejik yüksekliklere ulaştı ve dostluk daha da güçlendi. Gelen yıl dönümü her iki ülke için büyük başarılarımızı değerlendirmek ve gelecekteki gelişmenin önceliklerini belirlemek için önemli bir eşik olacak.