Akademisyen Dr. Altay Atlı, CRI Türk’te Tuğçe Akkaş’ın hazırlayıp sunduğu “Güne Başlarken” programına konuk oldu. Atlı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ile Çin Halk Cumhuriyeti Merkez Bankası arasında imzalanan swap anlaşmasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

TCMB tarafından kısa süre önce Çin Halk Cumhuriyeti Merkez Bankası ile yapılan yeni swap anlaşmasına ilişkin açıklama yapıldığını belirten Altay Atlı, “Açıklamaya göre ikili para takası (swap) anlaşması uzatıldı ve miktarı artırıldı. Toplamda da 46 milyar TL ve 35 milyar Çin yuan’ına ulaştığı bildirildi. Türkiye ile Çin arasında 2012 yılından beri swap anlaşması yapılıyor. Anlaşmalar genelde 3 yıllık sürelerle yapılıyor. Bu süre bitince de tekrar uzatılıyor.” dedi.

SWAP NEDİR?

İkili para takası (swap) hakkında da bilgiler veren Atlı, “Karşılıklı olarak ülkeler kendi para birimleri üzerinden belirli miktarda kaşı tarafa aktarıyorlar. Türkiye’den Çin’e bir miktar Türk Lirası gidiyor ve bunun karşılığında da aynı tutarda Çin’den Türkiye’ye Çin Yuan’ı gelmiş oluyor. Merkez Bankalarına gelen bu paraların birkaç tane amacı var. Birincisi öncelikle olarak likidite yaratmak. Bu durum özellikle Çin ile iş yapan firmalara kullanışlı imkân sağlıyor. Bir de karışlıklı olarak aradan üçüncü para birimini çıkararak, ticaretin ülke para birimleri üzerinden teşvik edilmesi yönelik anlaşma da var. İşin bir de son dönemde önem kazanan jeopolitik boyutu var. ABD dolarının varlığı ülkeleri Amerika Birleşik Devletleri’ne (ABD) bağımlı kılıyor. Çünkü doları bütün dünya kullanıyor. Doları basma yetkisi bir tek FED’de (Amerika Merkez Bankası) var. Bu da bir bağımlılık yaratıyor.” diye konuştu.

TÜRKİYE, ÇİN DIŞINDA BAŞKA ÜLKELERLE DE ANLAŞMALAR YAPACAKTIR

Akademisyen Dr. Altay Atlı, TCMB’nin Çin dışında birçok ülke ile swap anlaşması yaptığını ifade ederek, şunları söyledi:

“Türkiye’nin başka ülkelerle başka planlar, projeler, anlaşmaları da var. En son Katar ile bir anlaşma yapıldı. ABD ile de swap anlaşması yapılması söz konusu. İngiltere ve Japonya’nın da isimleri geçiyor.

Swap anlaşmalarının asıl işlevi uzun vadede ticaretin daha sağlıklı daha dengeli bir şekilde yapılmasını sağlamak ama kısa ve orta vadede Merkez Bankası’nın rezervlerin çeşitlendirmek bu anlamda bir katkıda bulunmak. Önümüzdeki günlerde başka ülkelerle de swap anlaşması görebiliriz. Burada anahtar kelime, çeşitlendirmek.”