Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) Los Angeles şehrinde yaşayan gazeteci Ediz Tiyanşan, CRI Türk’te Tuğçe Akkaş’ın hazırlayıp sunduğu “Güne Başlarken” programına konuk oldu ve ABD gündemindeki gelişmeleri değerlendirdi.

ABD ve Çin arasında Alaska’da önemli bir görüşme gerçekleştiğini söyleyen Ediz Tiyanşan, toplantı hakkında bilgi verdi.

Görüşmelerin sert bir tonla başladığını aktaran Tiyanşan şunları kaydetti:

“Görüşmenin başında, ev sahipliği yapan ABD’nin verdiği mesaj netti aslında. Çin yönetimini ulusal düzeni bozmakla suçluyorlardı ve Washington yönetiminin her zaman müttefiklerinin yanında yer alacağını belirttiği bir mesaj vardı. İlk olarak Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan konuştu. Sullivan, ‘Biz çatışma aramıyoruz ancak sert rekabet uygundur, her zaman halkımız ve müttefiklerimiz için ayakta dururuz, onlara sahip çıkarız.’ açıklaması vardı. Ardından Dışişleri Bakanı Blinken, Yang Jiechi’ye bir açıklamada bulundu. Dedi ki, “Çin ile ilgili derin endişelerimiz var. Çin’in Hong Kong’da, Taiwan’da ve Xinjiang’da olan eylemlerine yönelik aynı zamanda siber saldırılardan endişeliyiz.” Çin’den çok sert yanıt geldi. Bu açılış konuşmasıydı. Açılış konuşması yüz yüze yapılan görüşmelerde genelde daha sıcak selamlamalarla yapılır ancak böyle olmadı. Çin tarafından en üst düzey diplomat Yang Jiechi yanıt verdi. Yang Jiechi, “ABD hem askeri gücünü hem ekonomik gücünü diğer ekonomilere baskı için kullanıyor.” dedi. Yang Jiechi, ek olarak Hong Kong, Taiwan ve Xinjiang gibi bölgelerde dile getirilen endişelerin yersiz olduğunu çünkü bunların hepsinin Çin’in ayrılmaz bir parçası olduğunu kaydederek, Çin’in ABD yönetiminin içişlerine karışma politikasına sert bir şekilde karşı çıktığını bildirdi. Yang şu ifadeyi kullandı; “Madem insan haklarından bahsedeceğiz ABD’de siyahi halkın sokaklarda öldürülmesinden de bahsetmek lazım. Ona bakarsanız özgür basın konusunda ABD’nin de çifte standartlara yer verdiğini belirtmek gerek. İsterseniz ABD kendi işine baksın Çin kendi işine baksın.” Bu oldukça sert bir açıklamaydı. Bir anlamda açılış konuşmalarından itibaren görüşmelerin sert bir yüzleşmeye dönüştüğünü söyleyebiliriz. Blinken’ın yüzünde oldukça şaşkın bir ifade vardı. Çin’den bu yönde bir açıklama beklemiyordu. Blinken buna cevaben, “ABD’nin kendi zaaflarını görme geleneği vardır. Biz bu zaafları görmezden gelmeyiz.” ifadesini kullandı. Hemen ardından Yang söz aldı ve soğuk savaş mantalitesinin bir kenara bırakılması gerektiğini vurguladı. Oldukça dikkat çekici bir konuşmaydı çünkü biraz daha samimi bir dil kullandı.”

BEKLENTİLERİ YÜKSEK TUTMAMAK GEREKİYOR

Yang Jiechi’nın Xi Jinping’in ifadelerini kullandığını hatırlatan Ediz Tiyanşan, Çin tarafının karşılıklı kazan kazan ilişkisinin altını çizdiğini dile getirdi.

Yang Jiechi’nın açıklamalarının ardından artan tansiyonun biraz düştüğünü kaydeden Tiyanşan, “Çin, ABD ilişkileri önümüzdeki 4 yıl çok da kolay olmayacağa benziyor. Basına kapalı görüşmeler de var. Daha sonra ortak bir açıklama yapılacak mı göreceğiz. Şimdilik beklentileri çok yüksek tutmamak gerekiyor. Görüşmelerin bir gün öncesinde Çin’in ABD Büyükelçisi tarafından bir açıklama yapılmıştı. Büyükelçinin söylediklerini ben ilginç buldum. Büyükelçi tek bir görüşmede bütün konuların çözülmesini beklemiyoruz en azından görüşmelerin başlangıç olabileceğini ümit ettiğini söyledi. ABD’nin Çin ile ilgili güven sorunu var ancak Çin’in de kendine göre ABD’ye bazı soruları var. Özellikle basına yansımayan görüşmelerde bunlar ele alınacak.” diye konuştu.