Asya ülkeleri, geçen hafta Çin’in Hainan eyaletindeki Boao Asya Zirvesi’nde buluştu. 60’a yakın ülkeden 2 bin 600 kişinin katıldığı Asya Boao Forumu’nda Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, çok önemli küresel mesajlar verdi.

Gedik Üniversitesi ASEAN Araştırmaları Merkezi Müdürü Sibel Karabel, CRI Türk’te Tuğçe Akkaş’ın hazırlayıp sunduğu “Güne Başlarken” programın konuk oldu. Karabel, Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in Boao Asya Forumu’ndaki açıklamalarını değerlendirdi.

Boao Forumu’nun Asya Davos’u olarak adlandırıldığını belirten Sibel Karabel, forumun 28 üyesinin bulunduğunu kaydetti.

“ÇİN’İN TOPARLANMASININ ASYA’NIN TOPARLANMASINDA ÇOK BÜYÜK PAYI VAR”

Forum sonrasında her sene rapor çıkarıldığı bilgisini paylaşan Karabel’in açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

“Küresel, ekonomik, finansal, uluslararası ilişkilerle ilgili bir rapor çıkarılıyor. Bu sene çok uluslu firmaların üst düzey yöneticileri de katıldı. Bu da forumda verilen önergelerin küresel çapta dikkatle izlendiğinin bir göstergesi aslında. Geçen sene Covid-19 nedeniyle yapılamadı.

Her sene forumun bir başlığı oluyor bu sene de ‘Değişen Dünya: Küresel Yönetişimi Güçlendirmek ve Kuşak ve Yol İş Birliğini İlerletmek İçin Elleri Birleştirin’ oldu. Burada verilen mesaj hiçbir ülkenin bu küresel sorunlarla mücadelede tek başına yeterli olamayacağı.

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, foruma video konferans yoluyla katıldı ve bir açılış konuşması yaptı. Forumun raporunda Covid-19 ilk başta yer alan konulardan biriydi. Raporda, Asya bölgesi ülkelerinin dünyanın diğer ülkelerine kıyasla daha iyi bir büyüme gösterdiği verilerle desteklenerek açıklanıyor. Örneğin, satın alma gücü paritesi bakımından 2020’de pandemiye rağmen Asya’nın küresel payı yaklaşık yüzde 47 civarında, bu oran 2019’a oranla yüzde 0,9 artmış. Bu önemli bir gösterge. Asya’da ekonomi çok çabuk toparlanıyor. Asya’da ekonomiyi lokomotif olarak çalıştıran ülkeler var, başta Çin olmak üzere. Çin’in toparlanmasının Asya’nın toparlanmasında çok büyük payı var. Raporda çok önemli üç başlık yer alıyor. Bunlar satın alma gücü paritesi, ekonomik toparlanma oranları ve yatırım. 2021’in bile ilk çeyreğinde yaklaşık 45 milyar dolarlık bir yatırım olduğu belirtiliyor.

“HEGEMONYA DEĞİL, ADALET GÖZETİLMELİ”

Xi Jinping’in konuşmasını şöyle kategorize ettim; bir kısmında Xi’nin küresel sistemle ilgili mesajları var, bir kısmında iklim değişikliğiyle ilgili açıklaması var, bir de Kuşak ve Yol ile ilgili açıklamaları var.

Uluslararası sistem ile ilgili Xi Jinping’in çok çarpıcı 2017’deki Davos konuşmasıyla bu konuşması arasında tutarlılık olduğunu görüyoruz. Ayrıca Xi, küresel anlamda Çin’in tutumunun devamı konusuna vurgu yapıyor. Xi Jinping, Boao Forumu’nda uluslararası ilişkilerin müzakere ve münazara yoluyla devam ettirilmesini ifade ediyor. Tek taraflılıkla devam etmesi, ticaret engellerinin artırılması, küresel pazar prensiplerine aykırı davranılması en çok o ülkenin kendisine zarar verir, diyor. Burada isim belirtmiyor ama tek taraflılık vurgusu yapan ülkelere dikkat çekiliyor. Xi Jinping, hegemonya değil, adalet gözetilmeli, açıklamasında bulunuyor.

Xi Jinping’in Kuşak ve Yol’a yaptığı vurgu da önemli. Kuşak ve Yol’un oluşturduğu menfaatlerden faydalanmak isteyen tüm ülkelere açık olduğu mesajı var. Kuşak ve Yol’da bir Sağlık İpek Yolu da oluşturuldu. Xi, Kuşak ve Yol’un olmazsa olmazı altyapı bağlantılarının altını çizerek, yeşil kalkınmaya dikkat çekti ve Kuşak Yol’un arka fonunun yeşil renk olacağını söyledi. Çin’in 2060’ta karbon nötr bir ülke olacağı belirtildi. Öte yandan, Xi Jinping kömürün kullanıldığı projelere sağlanan desteğin azaltılacağını kaydetti. Bilindiği üzere, iklimle ilgili yapılacak her eylem ekonomide revizyonlara neden oluyor.

“KUŞAK VE YOL” PANDEMİDEN ETKİLENDİ

Dünya Bankası raporuna göre, Kuşak ve Yol 2030’a kadar 20,6 milyon kişiyi aşırı yoksulluktan kurtaracak bir planlama içinde. 32 milyon kişiyi de orta dereceli yoksulluktan kurtaracak düzenlemeye sahip. Dolayısıyla Xi Jnping, Kuşak ve Yol’un bu yönünün de altını çizmiş oldu.

Kuşak ve Yol, koronavirüs döneminde etkilendi. 138 ülke var, bunlardan 38 tanesi Sahra Altı’nda 18 tanesi Latin Amerika’da, Orta Doğu ülkeleri bulunuyor. Çok yoğun bir coğrafyadan ve trilyon dolarlar üzerinden yatırım finansmanından bahsediyoruz. 2020 Haziran ve Temmuz aylarında Çin Dışişleri Bakanlığından açıklama gelmişti. Covid-19’un şartları yatırama müsait değil. Pandemiden Kuşak ve Yol’a bağlı projelerin etkilendiği açıklandı. Değer olarak 3 trilyon dolar gibi bir rakama denk geliyor, etkilenmemesi mümkün değil.

Xi Jinping’in ‘Kuşak ve Yol herkese açık’ mesajında şu vurgulanıyor; Çin ekonomisi toparlandı, Kuşak ve Yol’un menfaat alanları herkese açık ve tek bir ülke tarafından dizayn edilmiş bir inisiyatif değil. Dolayısıyla böylece Kuşak ve Yol’a yapılan eleştirilere de yanıt verilmiş olundu.”