İzmir Ekonomi Üniversitesi İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Coşkun Küçüközmen, CRI Türk’te Tuğçe Akkaş’ın hazırlayıp sunduğu “Güne Başlarken” programına konuk oldu. Küçüközmen, kuruluşunun 100. yıl dönümünde Çin Komünist Partisi’ni (ÇKP) değerlendirdi.

ÇİN’İ ÖZETLEMEK İÇİN KULLANILACAK ANAHTAR KELİMELERDEN BİRİ “DEĞİŞİM”

Çin’i özetlemek için kullanılacak anahtar kelimelerden birinin değişim olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Coşkun Küçüközmen, bu değişimin de dünyada bir benzerinin bulunmadığını kaydetti.

ÇKP’nin kuruluşunun 100. yıl dönümünde bütün Çin vatandaşlarına tebriklerini ileten Küçüközmen’in açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

“Kontrol, tutarlılık, hedefler ve planlama kelimelerini kullanmak istiyorum. Çin’in 100 yıl, 80 yıl ve 40 yıl öncesine bakarak bugünü hayal etmek mümkün müydü, dersek çok mümkün değildi. Ama 40 yıl öncesinde bunun emareleri vardı. Bu dönem için Çin’in uyguladığı politikalar ortaya bir gerçeği çıkarıyordu. Çin en başta sürdürülemez bir yapının farkındaydı. 1990’da bir dergi vardı, Çin’in dünyaya kafa tutacağından bahsediyordu. Ben dergideki makaleleri okuduğum zaman çok şaşırmıştım. Çin ‘Ben ekonomiyi düzeltmek, ilk önce bu fakirliği kaldırmak, istihdamı sağlamak ve nüfusu üretime dâhil etmek zorundayım.’ dedi. Bir reform yapıldı ve ekonomiden yana kullanılan tercih Çin’i bugüne taşıdı. ÇKP’de işi şansa bırakmamak var. Bunun izlerini 100 yıl, 50 yıl önceden görebiliyorsunuz. Bunun izlerini bugün yapay zekâda, 5G teknolojisinde ve Çin’in eriştiği uzay teknolojisinde de görüyorsunuz. Bugün Çinli milyarderlerin sayısı Amerika Birleşik Devletleri’ndeki (ABD) milyarderlerin sayısına yaklaştı. 

XI JINPING DÖNEMİNDE “ÇİN”

Çin, Xi Jinping’in ileriye dönük birtakım belirsizlikleri ortadan kaldıracak şekilde bir politika ortaya koymasıyla ve bu politikaların ciddi bir şekilde uygulamaya sokulması doğrultusunda bir yol çizdi. ‘Xi Jinping’in ekonomiden sonra gündeminde ne olurdu?’ diye baktığımızda Çin’in çıkarlarını küresel sahnede savunma ihtiyacı ortaya çıkıyor. Bu noktada bir Güney Denizi arazi ıslah çalışmaları var. Doğu Çin Denizi’ndeki tartışmalı bölgeler üzerinde bir hava savunma kurulması var.

Çin’in özel sektör şirketlerine yaklaşımı değişti. Teknolojik yeniliklerin önünü öylesine açtı ki, Ant Grup olsun, Tencent olsun hem kritik teknolojilerin akışlarını hem de finansal teknolojinin kontörlünü sağlayan inanılmaz bir güç oldular. ABD’de 2008 krizi yaşandı, Çin o dönemden ABD’ye nazaran daha da güçlenerek çıktı. Çin liderliği ABD’nin küresel prestiji için korkunç bir kâbustu. Bu krizden sonra artık ABD’nin inkâr edemeyeceği bir Çin gücü çıktı. Biden yönetimi de ‘Amerika liderliğini yenileyeceğiz.’ dedi.

Çin’in bizim tahmin edemeyeceğimiz planlama stratejileri var. Çin’in yapay zekâda geldiği nokta artacak ve birtakım çevreleri rahatsız edecek hale gelecek. Çin’in uzay yarışında ‘ben de varım’ demesi işi çok başka yerlere taşıyacak. En önemlisi Çin’in doğunun finans kapitali olma girişimi de emin adımlarla ilerliyor, diyebilirim.

“DİJİTAL YUAN” PROJESİ

Çin her şeyi planlayarak yapıyor. Bugün Kuşak ve Yol İnisiyatifi’nin bile bir mayalanma süreci vardı. Ortada sistematik bir şey var. Bu proje açıklandığında Çin, Afrika’da, Avrupa’da hem de Türkiye’de birçok şeyi planlamış ve yapılmaya başlanmıştı. Daha sonra bunların hepsini Kuşak ve Yol üzerinde konuşlandırdı. Burada önemli olan şey para ve bu paranın ne kadar hızla hareket edebildiği. Çin ‘Ben hızlı hareket eden bir para sistemine geçtim.’ dedi.

Çin’de zaten şu an 600 milyona yakın kişi para kullanmıyor, WeChat ile farklı ödeme yöntemleriyle bu sürecin içindeler.

“ÇİN ŞU AN DOĞUNUN WALL STREET’İ KONUMUNDA”

Çin bugün dünya liderliğine ortak, ekonomik anlamda satın alma paritesinde birinci sırada. Ama kişi başı gelirde 11 bin dolar civarında. Hiçbir banka Çin’in ICBC bankası kadar uzun bir süre birinci sırada kalmadı. Dünyanın en büyük bin bankası sıralamasında birinci sırada. İkinci sırada China Construction, üçüncü sırada Agricultural Bank of China, dördüncü sırada da Bank of China var. Beşinci sıradaki JPMorgan Chase ile dördüncü sıradaki Çin bankasıyla arasında 100 milyar dolarlık sermaye farkı var. İlk 20’de içinde de 10 Çin bankası var. ABD’nin ilk 20’de 5 tane bankası var. Çin finans dünyası nasıl şekillenecek? Çin şu an doğunun Wall Street’i konumunda.

Çin bunu nasıl yaptı? Birinci sıraya eğitimi koyuyorum. Çin üniversiteleri, Çin’den ABD’ye ve Avrupa’ya giden insanların Çin’e döndüklerinde getirdikleri know-how, Çin’in dünyayı anlama çabası çok yüksek. Bugün Çinli diplomatlar gittikleri ülkelerin dillerini konuşan, çok iyi eğitimli insanlar. Siz bunlarla çok güçlü oluyorsunuz.”