Akademisyen Altay Atlı, CRI Türk’te Tuğçe Akkaş’ın hazırlayıp sunduğu “Güne Başlarken” programına konuk oldu. Atlı, küresel pandemiye rağmen Çin’de gerçekleştirilen Boao Asya Forumu’nu değerlendirdi.

Her yıl ocak ayında dünyanın gözünün Davos’ta olduğunu aktaran Altay Atlı, Dünya Ekonomi Forumu’nun küresel sorunların görüşülmesi için önemli olduğunu belirtti.

Boao Forumu’nun da Davos’un Asya modeli olarak tanımlandığını kaydeden Atlı’nın konuşmasında öne çıkanlar şöyle:

“Boao Asya Forumu, Çin’in Hainan Adası’nda her sene yapılıyor, geçen sene pandemi nedeniyle yapılamadı ama bu sene gerçekleştirilen forum kısa süre önce tamamlandı. Boao Forumu bu yıl 20. senesini geride bıraktı.

Forum, küresel meselelere odaklı olarak biraz da Asya odaklı olarak her yıl toplanıyor. Davos benzeri liderleri bir araya getiriyor ve bir diyalog platformu oluşturuyor. Şöyle bir özelliği var, bunu kuranlar 25 Asya ülkesi ve Avustralya.
Bu seneki toplantı birçok açıdan önemliydi. Bu senenin başlıkları, değişen dünya, Kuşak ve Yol’du. 60’a yakın ülkeden 2 bin 600 kişi katıldı. Her ne kadar fiziksel olarak gerçekleştirilse de forum birçok katılımcının Çin’e gelmediğini de söylemek gerekiyor. Pek çok katılımcı uzaktan katıldı. Buna Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping de dâhil.

Çin’in pandemi nedeniyle uyguladığı bazı kısıtlamalar devam ediyor. Uçuşlarla ilgili kısıtlamalar var. Bir de iki haftalık karantina uygulaması bitmiş değil. Bu etkinlikler çok önemli. Ancak mevcut şartlar herhalde buna izin verebiliyor.
Kuşak ve Yol konuşuldu, dijital para birimleri konuşuldu. Pandemiyle mücadele konuşuldu. Yeşil enerji, küresel ısınma… Birçok ülkenin sıfır karbon hedefi konuşuldu.

XI JINPING’IN MESAJLARI

Kuşak ve Yol’un ne olacağı forumun en önemli tarafıydı. Çok farklı belirsizlik hâlâ var. Pandemiden sonra Kuşak ve Yol’da değişimler göreceğiz. Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping ‘Kuşak ve Yol ne olacak?’ konusunda açıklamada bulundu ve ‘Açık bir iş birliğine devam edeceğiz, insan odaklı Kuşak ve Yol’a devam edeceğiz. Sağlık alanında daha güçlü ortaklıklar kuracağız.’ dedi. Aşılardan bahsetti, Çin’in ürettiği aşıları kullanan ülkelere değindi. Türkiye’nin de adı geçti burada. Bunların artırılacağını söyledi.

Bağlantılılık Kuşak ve Yol’un merkezinde var. Xi Jinping bunu vurguladı. Sert bağlantılılıkla birlikte yumuşak bağlantılılığın da beraber yürütüleceğini kaydetti. Yani sadece demir yolu inşaatı, liman inşaatı değil aynı zamanda dijitalleşme, standartların geliştirilmesi… Bunların bağlantılılık altında ilerleyeceğini ileri sürdü.

‘Yeşil kalkınmaya önem vereceğiz burada iş birliğini artıracağız.’ dedi. Bu da birçok projede ön plana gelen bir durum. Kuşak Yol’un daha açık ve kapsayıcı olacağından bahsetti. Bu zaten getirilen bir eleştiriydi. Kuşak ve Yol’un kapalı kapılar ardında şekillendirildiği eleştirileri söz konusu. Buna karşı Xi Jinping açıklama yaptı. Xi Jinping birçok yerde söylediği şeyleri burada da söyledi. Müzakerelerin diyalog yoluyla sürdürülmesi, tek taraflı girişimlerle sürdürülmemesi çağrısı yapıldı. Burada Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) adı geçmedi ama kimden bahsettiği net bir biçimde belli oluyor.’Tek bir ülke kendi kurallarını empoze etmemeli. Bunlar birlikte hayata geçirilmeli. Artık dünyanın daha fazla hegemonyaya ihtiyacı yok.’ dedi. Bütün bunların adresi belli tabii, bunlar Çin’in ABD ile ilgili olarak dile getirdiği konular.

ABD’Lİ ESKİ BAKANDAN ÇİN-ABD MESAJI

ABD’de Bill Clinton zamanında Hazine Bakanlığı yapmış olan Lawrence Summers’ın konuşması vardı Boao Forumu’nda onu size aktarmak isterim. Summers, şöyle konuştu:

“ABD ile Çin, iki tane çok güçlü kişi ve denizde bir cankurtaran salının içindeler. Sahilden de çok uzaktalar ve deniz de çok dalgalı. Bu durumda bu ikisinin birbirini sevip, hazzedip etmediği hiç önemli değil. Önemli olan yeterince iş birliği yapıp o sandalı sahile götürebilecekler mi? Hayatları, kaderleri bununla ilgili.”

TİCARET POLİTİZE EDİLMEMELİ

Avrupalı iş insanları vardı. Avrupa ve Çin arasındaki yatırım anlaşmasının siyasi meseleler nedeniyle tehlikeye girebileceği meselesini dile getirdiler. Ticaret konularının politize edilmemesi gerektiğini söylediler. Zaten Boao Forumu’nun da önemli tarafı bu. Bu fikirler tartışılsın gerçek gündemler ortaya konuşsun. Bu açıdan Boao Forum bütün kısıtlamalara rağmen amacına ulaştı, diyebiliriz.”