Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) yıllık bazda enflasyonun yüzde 19,25’e çıktığını açıkladı. Dünya ölçeğindeki enflasyon baskısını ağır bir şekilde hisseden Türkiye’de “Enflasyonun kalıcı olacağı” öngörüsünde bulunan Şalom gazetesi yazarı Doç. Dr. Cüneyt Dirican, “Biden dünyaya enflasyon ihraç etti.” dedi.

ENFLASYONU YUKARI ÇEKEN GIDA FİYATLARI

İstanbul Arel Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Cüneyt Dirican, gıda fiyatlarında yüze 30’a yaklaşan artışın enflasyonu yukarı çeken temel dinamik olduğunu belirtti. Kuraklığın, orman yangınları, sel iklim değişikliği gibi etmenlerin de ciddi etkisi olduğunu söyleyen Dirican, “Yaz aylarında enflasyonda geri çekilmeyi ancak gıda fiyatlarıyla görebiliyorduk bu sene bu pek pek mümkün olmadı.” dedi.

Dünya Postası programına katılan Şalom Gazetesi yazarı Dirican, enflasyonun “ekim ayından itibaren düşüş patikasına doğru” gireceğini söyledi. “Enflasyonda yüksek seviyelerdeyiz.” diyen Dirican’a göre; “toplum ve devlet olarak bir şeyleri yanlış yapıyoruz.”

Sistematik risklerin piyasa oyuncuları tarafından iyi hesap edilmediğini de düşünen Dirican, “öngörülebilir riskler yönetilemiyor” eleştirisi getirerek, şunları aktardı:

“Fiyatlar bir noktaya geldiğinde orada kalabiliyor olması gerekirken biz her kur artışında bunu maliyete yansıtmaya çalışıyorsak burada bir yanlışlık var, demektir. Sütün litresini 3 lira-dört lira bandından alıyorsunuz çiftçiden raf fiyatı 12 liradan başlıyor. Aradaki dört katı maliyeti açıklamak mümkün değil. Üstünüze yüklenen tüm maliyetleri alıp olduğu gibi tüketiciye yansıtırsanız o yönetimi ben de yaparım zaten bu dünyanın en kolay dengeleme mekanizması.”

BIDEN’IN DÜNYAYA HEDİYESİ: ENFLASYON

Başka ABD olmak üzere pandemi döneminde küresel ölçekte enflasyon baskısı hissediliyor. Konteyner ve tedarik zinciri krizi gibi nedenlerin de üst üste birikmesiyle ABD’de enflasyon yüzde 5’in üzerinde seyrediyor. Bu durumun dünyaya yansımalarını değerlendiren Dirican, “Enflasyon maalesef arz sorunları nedeniyle uzunca bir süre kalıcı olacak gibi gözüküyor.” tespitinde bulundu.  

ABD’nin izlediği para politikasının enflasyona neden olması gerektiğini vurgulayan Dirican, “O noktadayız.” dedi ve şu açıklamayı getirdi:

“Bu kadar parayı saçtıktan sonra o paranın satın alma gücünün düşmesini bekliyor olmanız gerekir. Bunun da eninde sonunda bir yerde enflasyon yaratması gerekiyordu ve şu anda o noktadayız. Biden hükümetinin ilk icraatlarından biri, dünyaya enflasyonu ihraç etmek hediye etmek oldu. Oradan bakarsak bu enflasyon kalıcı. Küresel anlamda bir enflasyon sorunu var.”

DÜZENLEYİCİ KURUM KURULMALI

Pazardaki fiyatla market fiyatları arasında iki katına çıkan fiyat farklarının da üretim ve taşıma giderlerindeki artışla açıklanamayacağını söyleyen Doç Dr. Cüneyt Dirican, bu noktada düzenleyici kurum önerisi yaptı:

“Bu iş zabıta ile ya da lokal çözümlerle bitmez. Burada rekabet kurulunun sadece büyük firmaları değil, sokağa çarşıya pazara inebilecek şekilde yapılandırılması sağlamamız lazım. Pazarda bütün tezgahlarda fiyatlar aynı seviyede. Dolmalık biber 10 TL, fasulye 10 TL, patlıcan 10 TL, domates 10 TL, kabak 10 TL… Hepsinin maliyeti aynı mı? Diyelim ki, aynı bu pazardaki bütün satıcılar ve üreticiler için de aynı mı? Diyelim ki, o da aynı peki kâr marjı da mı aynı? Bu tek fiyat bizim bildiğimiz rekabetçi piyasa olmasa gerek. Gerektiğinde cezayı da kesebilecek yaptırım gücü olan, kontrolü yapacak ve denetlemeyi yapacak bağımsız kuruma ihtiyacımız var. Gıda ve Tarım Ürünleri Denetleme ve Düzenleme Kurulu diye bir yapıya ihtiyacımız var.”