CGTN / Pavel Felgenhauer

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un Çinli mevkidaşı Wang Yi ile görüşmek için Guilin’e yaptığı ziyareti ses getiren bir kamusal başarı haline getirmeleri hem Rusya hem de Çin’in çıkarına. Covid-19 salgını koşullarında, böyle bir kişisel ziyaret nadir görülen bir durum ve hafife alınmamalı, aksine Rusya ve Çin’in Batıyla ilişkilerinin dramatik şekilde ani düşüşe geçmesinden günler sonra gerçekleşecek Guilin bakanlar toplantısının ek bir önemi var.

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Joe Biden’ın göreve gelmesinden sonra yapılan ilk Çin-ABD yetkililerinin Alaska’daki görüşmesi sıcak bir açık tartışmaya dönüşürken, Rusya Washington Büyükelçisi Anatoly Antonov’u “danışmalarda bulunmak” için Moskova’ya geri çağırdı. Bu Soğuk Savaş’ın eski kötü günlerinde asla olmayan bir diplomatik hakarettir.

Rus hükümeti ve medyası (fakat Devlet Başkanı Vladimir Putin’in kendisi değil) Biden’ın bir gazeteciyle görüşmesi sırasında Putin’in “katil” olduğunu onaylamasını kınamaya devam ediyor. Katil sözcüğünün Rusça’ya “ubiytsa” (yani “cani”) diye çevrilmesi hakareti daha da ağırlaştırıyor.

Hantal AB bürokrasisinin üst düzeyleri hem Rusya hem de Çin’e karşı insan hakları ihlalleri iddiasıyla yaptırımlar getirdi. Her iki ülke de yaptırımları iç işlerine dayanaksız müdahale olarak kınadı. Avrupa Birliği (AB) yaptırımları aslında cezalandırıcı olmaktan çok sembolik olsa da Çin derhal kendi “benzer” yaptırımları ile karşılık verdi.

ÇİN VE RUSYA İŞ BİRLİĞİ HIZLA İLERLETİLMELİ

Çin-Rusya İyi Komşuluk ve Dostça İş Birliği Anlaşması Temmuz 2001’de imzalandı ve olumlu bir madde ile anlaşmanın her iki tarafça da otomatik olarak 5 yıl uzatılacağı belirtildi.

Lavrov, Wang Yi ile birlikte Guilin’de düzenlediği basın toplantısında Çin’i “iyi bir komşu” diye ilan ederken, o da komşu olan AB’nin Moskova ile tamamen yolunda giden ilişkilerin mekanizmasını toptan yıktığını söyledi. Elbette Moskova, AB’yi devre dışı bırakarak tek tek Avrupa ülkeleri ile çalışmaya niyetli ve hazır. Lavrov, Moskova’da birçok kişinin hep inandığı şeyi onayladı; AB bürokrasisinden mümkün olduğu kadar uzak durulmalı. Aynı zamanda, Çin ile iş birliği örnek ve hızla ileri götürülmesi gereken bir süreç olarak takdir edildi.

Moskova ile Beijing farklı alanlarda iş birliğini ve ortaklığı artırmayı hedeflerken siyasi irade açıkça en üst düzeyde. Siyasi düzeyde, işler iyi gidiyor görünüyor, ama pratik ticaret düzeyinde, halen zaman zaman bazı sorunlar yaşanıyor. Lavrov ve Wang Yi Guilin’de yan yana durdu ve birbirlerine birçok olumlu söz söyledi, ama Moskova için en önemli sorun, balık ithalatı etkin bir şekilde ele alınmamış görünüyor. Dalian liman kentinde Aralık 2020’de Covid-19 salgının erkenden görülmesi kentin kapanmasıyla sonuçlandı ve Ocak 2021 itibarıyla Çin’e bütün Rus balık ithalatı durdu.

ÇİN VE RUSYA ORTAKLIKLARINI TAMAMEN YENİ BİR DÜZEYE TAŞIYACAK

Elbette, üst düzey siyasi liderler savaş ve barış, yaptırımlar ve ulusal egemenlik sorunları ile ilgilenirken, yüz binlerce ton Alaska kömür balığı ile ne yapılacak ve sağlam bir Covid-19 karantinası, Rusya’daki balıkçılık endüstrisine zarar vermeden nasıl sürdürülecek gibi sorunlar küçük sorunlar olarak görülebilir fakat aslında değiller.

Çin ve Rusya ortaklıklarını tamamen yeni bir düzeye taşımak için iddialı hedefler belirledi, sadece doğal kaynaklar, gıda ve tüketici elektroniği gibi geleneksel ticareti artırmak değil, ancak ortak olarak uzaya ve aya gitmek, gelecekte olası ortak askeri programlarla birlikte havacılık ve diğer ileri teknoloji alanlarında birlikte yakından çalışmak istiyorlar.

Bunun gerçekleşmesi için, kendi kendine iyi biçimde çalışabilecek etkin birince ayar mekanizmasının kurulması zorunlu ki bu, üst düzey siyasi liderlerin önemsiz sorunları çözmesine bağımlı olmasın. Böyle bir mekanizma iki ülkeyi daha da yakınlaştıracak ve Moskova ile Beijing arasındaki dayanışma ve iş birliği sözlerinin gerçekleşmesine kesinlikle yardımcı olacaktır.