China Daily / Seymur Mammadov

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, 1 Temmuz’da yaptığı konuşmada, insanlık için ortak geleceğe sahip bir toplum oluşturmak ve Kuşak ve Yol İnisiyatifi kapsamında iş birliğini ilerletmek yönündeki tekliflerini yineledi.

Aslında, Azerbaycan ve Çin iş birliği, ülkelerin bu tür amaçlara doğru iş birliğini nasıl ilerletebileceğini göstermede isabetli bir örnek olabilir. Azerbaycan ve Çin arasındaki diplomatik ilişkilerin 1992 yılında kurulmasından bu yana ikili ilişkiler siyasi, ekonomik, ulaştırma ve lojistik alanlarda iş birliğinin yanı sıra sorunsuz bir biçimde ilerledi. Bu ikili ilişkilerin sorunsuzca ilerlemeye devam edeceği, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in haziran ayı başında yaptığı telefon görüşmesi sırasında teyit edildi.

Aliyev, Covid-19 salgını sırasında iki ülkenin dostluk gösterdiğini, zorlukların üstesinden geldiğini, birbirini desteklediğini ve Bakü’nün, Beijing ile ilişkilerini daha da güçlendirmeye hazır olduğunu, Çin şirketlerinin Azerbaycan’daki operasyonlarını artırmasından memnun olduğunu söyledi.

Xi Jinping de Çin-Azerbaycan ilişkilerinin yeni bir tarihi safhanın eşiğinde olduğunu ve Azerbaycan’ın Kuşak ve Yol İnisiyatifi’nin uygulanmasında Çin’in önemli bir ortağı olduğunu ifade etti. Ayrıca, Çin hükümetinin, Çin şirketlerini Azerbaycan’da yatırım yapması ve altyapı projelerinde iş birliğini güçlendirmesi için daha fazla teşvik edeceğini belirten Xi, Çin’in Azerbaycan’dan yüksek kaliteli özel ürünler ithal etme niyetinde olduğunu vurguladı.

ÇİN VE AZERBAYCAN’IN PEK ÇOK ORTAK NOKTASI VAR

 İki ülkenin birçok ortak noktası bulunuyor. Her iki ülke de politikalarını aynı ilkeler üzerine dayandırdı ve iş birliği, ekonomi ile barışa odaklandı. İki devlet başkanı aşıların adil dağıtımının ve bütün dünyadaki insanların aşılara ulaşmasını sağlamanın önemini yinelediler. Çin, salgınla mücadele için gelişmekte olan ülkelere 2 milyar dolar sağladı ve gelecek üç yılda 3 milyar dolar daha katkıda bulunacak. Azerbaycan da 30 ülkeye insani ve finansal yardımda bulundu.

Aliyev, Dünya Sağlık Asamblesi’nin (DSA) 74. toplantısının kapanış töreninde yaptığı konuşmada, “aşı milliyetçiliğinin” bazı gelişmiş ülkeler tarafından uygulandığını ve aşılara erişimde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki derin eşitsizliğin büyük bir kaygı konusu olduğunu vurguladı. Bu bağlamda Aliyev, gelişmekte olan ülkelere ve bağışta bulunan örgütlere, özellikle az gelişmiş olanlar başta olmak üzere gelişmekte olan ülkelere destek vermesi çağrısında bulundu.

Çin Cumhurbaşkanı Xi de Dünya Ekonomik Forumu Davos Gündemi’nde çevrim içi görüşme sırasında benzer bir çağrıda bulunmuştu. Xi’ye göre Çin kendini, özellikle sağlık altyapısı zayıf ülkelerin salgını kontrol altına almada insanları aşılamasına acilen yardıma ihtiyaç duyması yüzünden, acil bir gereklilik olan Covid-19 aşılarının eşit küresel dağıtımını sağlamak için uluslararası iş birliğini ilerletmeye adadı. Xi, sadece uygun koordinasyon ve iş birliği politikalarının salgına karşı zaferi garanti edebileceğine işaret etti.

Bakü ile Beijing, ticaret ve ekonomik ilişkilerin gelişmesi için özel bir önem atfetti. Salgın ve küresel ekonomik krize rağmen iki taraf arasındaki iş birliği derinleşiyor. Huawei-Azerbaycan şu anda ülkedeki telekom altyapı onarım çalışmalarına yardım ediyor. Önde gelen bilgi ve iletişim teknoloji şirketi olarak Huawei, “akıllı köylerin” gelişmesinde ileri teknolojileri kullanmaya hazır. Lider akıllı kent ve akıllı köy teknolojilerinin sağlayıcısı olarak şirket, 100’den fazla küresel projeyi uyguladığı için bu alanda büyük deneyime sahip bulunuyor. Huawei, Azerbaycan’da ilk kez, Cumhurbaşkanı Aliyev’in dikkatine sunulan “AirPON Gigabyt” teknolojisini kullanıyor.

“ORTA KORİDOR” ÇİN İÇİN ÖZEL BİR ÖNEM TAŞIYOR

Çinli şirketler ayrıca altyapı inşa projelerinin diğer alanlarına da ilgi gösteriyor. Nisan ayında, ulaştırma, turizm ve diğer alanlarla ilgili 45 çeşit yerli ürün ve yatırım sunan Shandong eyaletinin Qingdao kentinde Azerbaycan’ın üçüncü Ticaret Evi açıldı.

Azerbaycan, öncelikle Kuşak Yol İnisiyatifi çerçevesinde ulaştırma ve lojistik iş birliğinin gelişmesine özellikle önem veriyor. Azerbaycan, kendi sınırları içinde gerekli bütün ulaştırma projelerini tamamladı ve inisiyatifin bir parçası olmak için Hazar Denizi’nde Alat’taki en büyük deniz limanının da arasında bulunduğu gerekli altyapıyı sağladı.

Bugün Azerbaycan ile Çin ortaklıklarının faydasını görüyor. Azerbaycan ve Türkiye üzerinden geçen “Orta Koridor” Çin için özel bir önem taşıyor. Nisan ayında Bakü, Qingdao’dan ikinci konteyner trenini aldı. 51 adet 13 metrelik konteynerlerin bazıları o zaman Yeni İpek Yolu’nun parçası olarak Bakü-Tiflis-Kars (BTK) demir yolu üzerinden Gürcistan ve Türkiye’ye nakledildi. 2021 yılının sonunda ADY Container LLC şirketi, Çin ile Azerbaycan arasında 50 konteyner trenini işletmeyi planlıyor.

4 Aralık 2020 tarihinde BTK demiryolu üzerinden Türkiye-Çin bölümü, İstanbul’dan Shaanxi eyaletinin Xi’an kentine 15 gün sonra ulaşan bir trenle faaliyete geçti. Çin-Azerbaycan bölümü üzerinde ilk konteyner treni bu yıl Şubat ayında başladı ve Azerbaycan’ın yanı sıra Türkiye, Gürcistan, Romanya ve İtalya için kargo taşıdı. Bakü limanları ile Qingdao arasında ayrıca bir hat kuruldu. Kısacası Azerbaycan ile Çin’in ele alacağı ve geliştireceği birçok şey var ve her iki ülkenin ve halklarının çıkarlarını karşılayacakları kapsamlı bir gündeme sahipler.