CGTN / Hannan Hussain

Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN), bu hafta başında yapılan 54. Dışişleri Bakanları Toplantısı’ndan sonra ortak bildiri yayınladı. ASEAN’ın çok katmanlı bölgesel uzlaşmasının güçlü yönleri netlik kazanıyor; belli başlı dış ilişkiler denizcilik iş birliği konusunda güven inşa etmeyi biçimlendirecek, dönüştürücü ekonomik ortaklık uzun vadeli büyümeyi teşvik edecek ve blokta herhangi bir yerdeki siyasi ayaklanma barış ve kolaylaştırılmış diyalog için kaçınılmazdır. Bildiride, “Bölgeciliğin ve çok taraflılığın önemli ilkeler ile iş birliği çerçeveleri olduğuna ve onların güçleri ile değerinin kapsayıcılığında yattığına, kurallara dayalı mahiyeti ve karşılıklı çıkar ile saygı vurgusuna olan inancımızı yeniden teyit ettik.” denildi. 

Bu yeniden teyit etme Güney Çin Denizi’nde ilerleyen barışa bakınca sağlam bir zemine sahip oluyor. Örneğin, ASEAN’ın Davranış Kuralları (COC) konusunda Çin ile “anlamlı görüşmeleri” sıcak karşılaması, COC’nin denizcilik istikrarındaki ilerlemenin gerçekten çok taraflı uzlaşmayı kalbinde tutmasını sağlamaya, her iki tarafın vermeye devam ettiği değerin altını çiziyor. Bu yakınlaşmayı gösteren şey, COC’nin büyük oranda uluslararası hukukla uyumlu olması temelinde etkili görülmesi, alternatif “kurallara dayalı” düzenleme için bölgesel iştahın var olduğunu varsayan haksız spekülasyonları etkili bir biçimde sona erdirmesi gerçeğidir. 

Bu amaçla, geçen hafta çarşamba günü yapılan ortak açıklama bize, merkezi uluslararası hukukun COC’nin Güney Çin Denizi’nde barış, istikrar ve refahın sağlanmasında öngörülen rolünün nasıl devam ettiğini hatırlatıyor. Örnek olarak, ASEAN Dışişleri Bakanları’nın 1982 yılı Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ni (UNCLOS) dikkate alın. Bir kez daha, COC’nin blok için verdiği taahhüt, belirlenmiş bir tamamlayan olarak sunulmaktadır. 

Acil güvenlik konularında ASEAN Dışişleri Bakanlarının, Brunei’nin İkinci Dışişleri Bakanı Erywan Yusuf’u Myanmar’a özel temsilci olarak ataması, Güneydoğu Asya’nın önemli sesinde siyasi istikrarın görünüşünü düzeltmek için önemli bir adımdır. Bildiride, “Özel temsilci, ilgili tüm taraflarla tam erişimle güveni ve inancı inşa etmek dâhil olmak üzere Myanmar’da çalışmasına başlayacak.” denildi. 

Bu adım, zamanlaması ve uluslararası anlamı nedeniyle iyimserliğe layıktır. Eski cephede Erywan’ın atanması, Myanmar konusunda ASEAN’ın daha önceki “Beş Noktalı” Uzlaşmasındaki önemli bir gereksinimi karşılıyor ve bu yüzden ASEAN’a, Myanmar’da şiddetin çok taraflı, insan merkezli bir diyalog yoluyla azaltılmasını koordine etmede büyük bir serbestlik sağlıyor. Her şeyden önce, özel elçi duyurusu, Myanmar’daki iktidarın mevcut durumu dâhil olmak üzere derin katılımcı sorumluluğuyla sonuçlanması olarak gelmesi gerçeği, “tam erişimli” bir sürecin tamamen bir hayal olmayacağı taahhüdünü gösteriyor.

ASEAN’IN DİJİTAL EKONOMİDEKİ İLERLEMESİ İÇ BLOK GİRİŞİMİNDEN FAZLASINI TEMSİL EDİYOR

Son olarak, geçen hafta çarşamba günkü bildiri, ASEAN’ın bölgedeki bağlantı ve blokun bütünleşmesini geliştirmek için önemli ekonomik vasıtalarla birlikte anılıyor. Bu, salgın sonrası sürdürülebilir altyapı ve verimlilik eğilimlerinin yüksek değerli bir değerlendirmesini, ASEAN Toplum Vizyonu 2025 ve Birleşmiş Milletler (BM) Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi arasındaki büyüyen yakınlaşma ile ASEAN ve dünyanın geri kalanı arasındaki kalkınma açığını azaltmanın yollarını içeriyor. 

Bakanlar, “Bile bile güçlendirici ve canlandırıcı yeni ekonomik modeli memnuniyetle karşıladık ve (onun) daha rekabetçi, etkili ve dirençli ASEAN’a katkıda bulunmasını bekliyoruz.” dedi. Doğu Asya’nın ekonomik dönüşümünün yararı için ASEAN’ın büyümesine yardım etmenin altında yatan mesaj, önemli salgın toparlanması zamanında ASEAN’ın baş ekonomi ortaklarının özlemleriyle yerine ulaşan bir mesajdır. Buna bir örnek, bildiriyle, 22. ASEAN Artı Üçlü Toplantısı’nın kesişen konumudur,  her ikisi de özellikle Covid-19 salgını ortasında Doğu Asya’da dijital teknolojilerin hızla benimsenmesinin orantılı değerini genişletmektedir. 

Asya Kalkınma Bankası’ndan bağımsız kanıtların teyit ettiği gibi, Asya ve Pasifik, bu tür hızlı dijital dönüşüm geçişinin ardından yıllık 1,7 trilyon dolardan fazla ekonomik bir gelir elde edecek. Bu dönüşümün giderek sürdüğü göz önüne alındığında, ASEAN’ın dijital ekonomideki ilerlemesi, sadece iç blok girişiminden çok daha fazlasını temsil ediyor; bu bölgesel iş birliğinin tanımıdır. 

Dolayısıyla, ASEAN bir dizi siyasi, güvenlik ve ekonomik müdahalelerden faydalanarak, Asya’da çok taraflı iş birliği ve bölgesel bütünleşme için bir katalizör olarak kendini konumlandırmaya devam ediyor. Bu, zamanı test edilmiş dış ortakların barış arayışı taahhütlerini etkileyen, bütün üye ülkeler için siyasi istikrarın arkasında kenetlenen ve Doğu Asya ekonomilerini sürekli olarak bir evrim halinde tutan ilerleme markasıdır.