Çin-Amerika Birleşik Devletleri (ABD) stratejik diyaloğu 18-19 Mart günlerinde ABD’nin Alaska eyaletine bağlı Anchorage kentinde düzenleniyor. Diyalog kapsamındaki ilk iki toplantı sona erdi.

Diyalogta Çin tarafını Çin Komünist Partisi (ÇKP) Merkez Komitesi Siyasi Bürosu Üyesi ve Dış İlişkiler Çalışma Komitesi Genel İşler Ofisi Başkanı Yang Jiechi ile Çin Devlet Konseyi Üyesi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi temsil ederken, ABD tarafında Dışişleri Bakanı Antony Blinken ve Başkan Biden’ın Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan temsil ediyor.

Bu, Çin ve ABD liderlerinin Çin Bahar Bayramı arifesindeki telefon görüşmesinden sonra, iki ülke arasında gerçekleştirilen ilk üst düzey temas. Aynı zamanda yeni ABD yönetiminin göreve gelmesinden sonra iki ülke heyetlerinin ilk yüz yüze görüşmesi.

Ev sahibi Amerika Birleşik Devletleri ilk olarak açılış konuşmalarını yaptı. Blinken ve Sullivan’ın açılış konuşmaları planlanan süreden çok daha uzun sürdü ve iki isim de Çin’in iç ve dış politikalarına dair kışkırtıcı sözler kullandı.

YANG JIECHI: ÇİN’E KÜÇÜMSEYİCİ BİR DİLLE HİTAP EDEMEZSİNİZ

Çin’de dış politikanın en yüksek ismi olarak Yang Jiechi, açılış konuşmasında Çin’in tutumunu açık bir şekilde dile getirerek diyaloğun samimi ve dürüst bir şekilde gerçekleştirilmesi umudunu açıkladı. Yang Jiechi, Çin ile ABD’nin dünyadaki iki dev güç olduğunu ve dünya barışından, istikrarından ve kalkınmasından sorumlu olduklarını kaydetti.

Yang Jiechi, ABD’nin insan hakları ve diğer konularda birçok sorunu olduğunu, ABD’nin yapması gerekenin, kendi sorunlarını çözmeden önce sorunlarını tüm dünyaya aktarmamak, Çin’in insan hakları ve demokrasisi hakkında sorumsuz sözler söylemekten kaçınmak olduğunu vurguladı.

WANG YI: BU BÖYLE SÜREMEZ

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Çin-ABD ilişkilerinde eşi görülmemiş ciddi zorluklarla karşılaşıldığını, bu durumun iki halkın çıkarlarına, dünyanın istikrarına, kalkınmasına zarar verdiğini ve durumun böylece devam etmemesi gerektiğini söyledi.

Wang Yi, “Çin, geçmişte, günümüzde ve gelecekte ABD’nin haksız suçlamalarını asla kabul etmeyecek. Aynı zamanda, ABD’den Çin’in içişlerine hegemonik müdahale eylemini tamamen terk etmesini istiyoruz. ABD’nin bu eski hatayı düzeltmesi gerekiyor!” dedi.

ABD tarafının diyalogun açılış konuşmasında Çin’in “bazı ülkeleri zorladığını” iddia ettiğine dikkat çeken Wang Yi, ABD bazı müteffiklerinin yanlış söz ve eylemlerini desteklerse uluslararası ilişkilerin normal bir şekilde gelişmesinin zor olacağını kaydetti.

ABD HEYETİ ÇİN TARAFININ UZUN KONUŞTUĞU GEREKÇESİYLE EK BİR KONUŞMA İSTEDİ

Wang Yi’nin konuşmasından sonra diyalog sona erdi. Bu esnada salondaki basın mensuplarının ayrılması gerekiyordu. Ancak ABD “Çin tarafı çok uzun konuştu” diyerek kameraların önünde ek bir açıklama istedi.

Jake Sullivan’ın “Kendine güvenen bir ülke, eksiklikleriyle her zaman ciddi bir şekilde yüzleşebilir” ifadesinde bulunması, Çin tarafının biraz önce işaret ettiği ABD insan hakları sorunlarına yanıt veriyor gibi göründü.

ABD’nin ek konuşmalarının ardından diplomatik görgü kurallarına göre, Çin’in de ek bir konuşma yapması gerekiyordu. Ancak, Amerikan “çifte standartı” buna müsaade etmedi.

Blinken ve Sullivan, ek konuşmalar yaptıktan hemen sonra Çin’e cevap verme şansı vermeden gazetecilerin ayrılmasını istedi.

Bunu haksız bulan Çin tarafı, eşit bir şekilde ek konuşma yapmak istedi.

Yang Jiechi, ABD yetkililerinin sözlerini “küçümseyici ve üstünlük iddiasıyla dolu” olmakla eleştirerek, medyanın dışarı çıkmasını istemenin de Amerikan demokratik değerleriyle çeliştiğini vurguladı.

Çin tarafı, ABD ile stratejik bir diyalog yapmak üzere samimiyetle Anchorage’a gitti ve her iki tarafın önceden kararlaştırdığı prosedür ve düzenlemelere uygun olarak diyalogu yürütmeye hazırdı. Ancak ev sahibi olarak ABD heyetinin dayatmaları diplomatik görgü kurallarını da hiçe saymış oldu.