CRI Türk Dış Haberler

Afganistan’da çekilme takviminin tamamlanmasına bir aydan az zaman kala Taliban daha büyük göç dalgasını tetiklemesi muhtemel büyük kent merkezlerinin kapısına dayandı. Rus ordusu, Özbekistan sınırında tatbikatlarına devam ederken Çin ve Rusya 9-13 Ağustos tarihleri arasında yeni bir ortak askeri tatbikata hazırlanıyor.

Taliban güçleri İran sınırındaki Herat, güneydeki Helmand ve Kandahar ile kuzeydoğuda Tahar vilayet merkezlerine saldırılarını yoğunlaştırdı

Taliban’ın nüfus yoğun bölgeleri ele geçirmek için ilerleyişi gidişat tersine çevrilmezse adım adım büyük bir iç savaşın yaklaştığına işaret ediyor. Çatışmaların kırsaldan büyük kentlere kayması bambaşka sonuçları doğurması muhtemel yeni bir evre.

Yaklaşık 40 milyon nüfuslu Afganistan’da çatışmaların vilayet merkezlerinin sınırlarına gelmesi, göç dalgalarının artarak sürmesi riskini de beraberinde getiriyor. 36 vilayet merkezinden 34’ü Afganistan Ulusal Savunma ve Güvenlik Kuvvetleri’nin elinde bulunsa da bu merkezlere yönelik Taliban baskısı her geçen gün artıyor.

Afganistan merkezli haber kanalı Tolo News’ten muhabiri Khaled Nikzad Helmand vilayetinin merkezi olan Leşkergâh şehrinde durumun kritik olduğu bildiriliyor. Helamand vilayetinden sivil toplum gönüllüsü Mohammed Jami, “Çatışmalar Leşkerhâg’ta devam ediyor. Güvenlik güçlerinin durumu iyi değil.” diyor. Bölgeden Tolo News’e konuşan kaynaklar “Durum bölge giderse Laşkargah düşecek” uyarısında bulunuyor. Taliban Leşkergah’ı ele geçirirse 2016 yılından beri ilk defa bir eyaletin başkentini işgal etmiş olacak.

Afganistan güvenlik güçlerinin içinde bulunduğu bu dramatik durumdan birçok yorumcu Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) zamansız “çekilme” açıklamasını sorumlu tutuyor. 2010-2011 yılları arasında ABD’nin Afganistan’daki güçlerine komuta eden David Petraus da bu fikri savunanlardan.

Irak’ın Süleymaniye kentinde 2003 yılında Türk askerlerinin başına çuval geçirme olayından sorumlu olan David Petraus, bir dönem ABD’nin Afganistan’daki ordularının komutanlığını yaptı. Petraus 2011 Afganistan görevinden ayrılıp CIA direktörü oldu.  2012 yılı Kasım ayında evlilik dışı ilişki yaşadığının ortaya çıkması üzerine istifa etti.

En kötü senaryonun 1990’lı yıllarda olduğu gibi kanlı bir iç savaş oluğunu kaydeden Petraus, Taliban’ın ilerleyişinin devam etmesi durumunda El Kaide’nin yeniden güç kazanacağı değerlendirmesini yaptı. Eski CIA Başkanı “Taliban saldırılarının muazzam sığınmacı dalgası yaratacağı” uyarısında bulundu. The Times’e konuşan Petraus, ABD’nin Afganistan’ı “kanlı ve vahşi” bir iç savaşla yüz yüze bıraktığını söyledi.

Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani, 2 Ağustos tarihli Afganistan Parlamentosu’nun acil oturumunda yaptığı konuşmada “Mevcut durum, uluslararası güçlerin bir anda çekilmesinden kaynaklanıyor.” dedi. Önümüzdeki altı ay içindeki durumu kontrol altına almayı planladıklarını belirten Gani, Taliban’ı da “Terör örgütleriyle bağını koparmamakla” suçladı. Taliban Sözcüsü Zabinullah Mücahid ise Twitter’dan yaptığı açıklamada “Savaş ilanları, suçlamalar ve yalanlar Gani hükümetinin ömrünü uzatamaz. İnşallah süreleri doldu.” ifadesini kullandı.

ÇİN VE RUSYA’DAN ORTAK ASKERİ TATBİKAT

Çin ve Rusya ABD’nin geride bıraktığı kaotik Afganistan manzarasının yaratacağı olumsuzlukları önlemek için diplomasinin yanı sıra askeri alanda da hazırlık yürütüyor. Bu kapsamda Özbekistan ile Afganistan sınırında tatbikat yapan Rusya, 5-10 Ağustos tarihleri arasında da Afganistan’ın bir diğer sınır komşusu olan Tacikistan’la sınır hattında askeri tatbikat düzenleyecek.

9-13 Ağustos tarihleri arasında ise Çin ve Rusya büyük bir tatbikata imza atacak. The Zapad/Interaction-2021 (Zapad/Etkileşim-2021) adı verilen tatbikat iki ordu arasındaki etkileşim düzeyini artırmayı hedeflemesi bakımından ayırt edici. Global Times’a konuyla ilgili makale yazan askeri uzman Song Zhongping, tatbikatın adında yer alan “etkileşim”den kastın hava kuvvetleri dâhil birden fazla birimi kapsadığını belirtiyor:

“Kara -hava entegre ortak bir operasyon olarak tasarlanan tatbikatın ana hedefi; “üç güç” olarak adlandırılan ve bölgesel güvenliği tehlikeye atan terörizm, aşırıcılık, ayrılıkçılık olacak.” 

Tatbikat Çin’in kuzeybatısındaki Qingtongxia’da yer alan Müşterek Eğitim Taktik Üssü’nde gerçekleşecek. Çin Savunma Bakanlığı Sözcüsü Kıdemli Albay Wu Qian, bu askeri tatbikatın ana temasının bölgesel güvenlik ve istikrarı ortaklaşa korumak olduğunu açıkladı.