Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) Los Angeles şehrinde yaşayan gazeteci Ediz Tiyanşan, CRI Türk’te Tuğçe Akkaş’ın hazırlayıp sunduğu “Güne Başlarken” programına konuk oldu ve ABD gündemindeki gelişmeleri değerlendirdi.

ABD Başkanı Joe Biden’ın 8 günlük Avrupa gezisine başladığını aktaran Ediz Tiyanşan, Biden’ın ilk kez dünya liderleriyle bir araya geleceğini belirtti.

Görüşmelerin ortak noktasının dünya demokrasilerinin ittifakı olarak göründüğünü kaydeden Tiyanşan’ın açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

“11 ile 13 Haziran arasında G7 Zirvesi, 14 Haziran’da da NATO Liderler Zirvesi’ne katılacak. 15 Haziran’da Avrupa Birliği (AB) liderleriyle bir araya gelecek.

NATO Zirvesi’nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile de bir araya gelmesi bekleniyor.

Biden’ın gezisinin en kritik görüşmelerinden biri 16 Haziran’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile olacak. Cenevre’de yapılacak görüşme. Bu görüşme yakın müttefiklerle olan görüşmeler kadar önem taşıyor. Bazıları bunu iki ülke arasındaki en gergin görüşme olarak nitelendiriyor.

Trump döneminde tüm bu ülkelerde tam tersi bir ilişki izlenmişti. AB ile sorunlar yaşanmış Rusya ile biraz daha yakınlaşılmıştı. Trump sonrası dönemde Biden kesinlikle dengeleri eskiye çevirme peşinde. Biden pek çok konuşmasında ‘ABD geri döndü’ sloganın kullanıyor.

Biden ile Avrupa yeni bir sayfa açmak istiyor. NATO ile ilişkilerin yeniden canlandırılması söz konusu. Trump’ın NATO’ya yönelik yıpratıcı gelişmeler vardı. Biden bunları teker teker geri döndürmenin derdinde.

ABD VE AB’NİN ORTAK NOKTALARI

Atlantik Okyanusu’nun iki yakasında uzlaşının yaşanacağı bir diğer konu ise Covid-19 aşılarının paylaşımıyla alakalı. İklimle mücadele konusu hem ABD’nin hem de AB’nin öncelik verdiği konular arasında. Bir de küresel kurumlar vergisi söz konusu. IMF’nin başını çektiği müzakereler devam ediyor. ABD ve AB’nin katılacağı ortak bir kurumlar vergisi belirlenmesi söz konusu. Şirketlerin evi olan ülkeleri terk edip daha ucuz vergili ülkelere kaçmalarının yolu bir şekilde engellenmeye çalışılıyor.

ANLAŞILAMAYAN KONULAR

ABD ve AB’nin anlaşamadıkları pek çok konu mevcut. Bunlardan biri Airbus ile Boeing arasındaki çekişme. ABD’nin Avrupa’ya uyguladığı çelik vergisi. İran nükleer anlaşmasında da iki taraf oldukça farklı düşünmeye devam ediyor.

AB ülkelerinde yapılan enteresan bir anket var. AB halkının ABD’ye güveninin sarsıldığını ortaya koyuyor. Çin’in ekonomik bir güç olarak yükselmesi bazı AB ülkeleri tarafından iş birliği fırsatı olarak görülürken ABD tarafından baş rakip olarak görülüyor. Burada bir görüş ayrılığı var. 

ERDOĞAN-BIDEN GÖRÜŞMESİ

İki taraf arasındaki görüş ayrılıklarının en önemlisi S400 konusu, bu gündeme gelecek. AB’nin Türkiye’ye yaklaşımı ABD’den çok farklı. AB, insan hakları ve mülteciler konularını ayrı ayrı ele alabiliyor. ABD’ye baktığımız zaman Türkiye ile ilişkiler açısından her konunun aynı görüşmede ele alınabileceğinden bahsediliyor. Yani yalnızca S400 konusu olmayacak, FETÖ’nün Türkiye’ye iade sorunu var. ABD tarafından bakacak olursak demokrasi ve insan hakları konusunda ciddi endişeler var. Kongre’de her iki partiden de yüzlerce temsilci bu konuda endişelerini ifade ediyorlar. Dolayısıyla ABD yönetiminin üstünde de bir baskı var.”