China Daily / Martin Sieff

Çok eski bir hikâyedir. Amerikan İç Savaşı’ndan (1861-1865) önce Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) köle sahibi olmak yasalken bile, bu ülke kendisini dünyaya demokratik bir model olarak sunmakta ısrarlıydı. Herhangi bir Avrupa ya da Kuzey Amerika ülkesi tarafından bu dereceye kadar verilmeyen en kanlı iç savaş bile, ülkenin kendisini görme biçimini değiştirmedi.

20. yüzyılın neredeyse üçte ikisinde en aşağılayıcı ve korkunç ayrımcılık -sıklıkla linç, işkence ve cinayetle uygulanan- ABD askeri birlikleri bütün dünyada genellikle en acımasız tiranlar adına sonsuz savaşlarda görünürde demokrasiyi savunmak için savaşırken bile, ABD’nin güney eyaletlerinde uygulandı.

ABD’nin bütün dünyada tek demokrasi ve meşru hükümet modelinin örneği olduğu fikri doğası gereği saçmadır. Çünkü ABD politikacılarının ve alimlerinin sonsuzca edebiyat parçalamayı sevdikleri “demokrasi” herhangi bir şey ifade ediyorsa, bunun en azından farklılıkları hoş görme özgürlüğü olması gerekir. Ama 40 yılı aşkın bir zamandır birbiri ardına gelen ABD yönetimlerinin desteklediği yeni muhafazakâr ahlakçılık çok farklıdır. “Özgürlük” onlara göre ancak ABD’nin ulusal çıkarlarına, politikaları ve ön yargılarına uygun ise resmen özgürdür.

ÇİN HÜKÜMETİ HALKINI REFAH, EKONOMİK GÜVENLİK VE BİREYSEL ONURLA GÜÇLENDİRİYOR

Bu açık saçmalık ve kör cahillik tavrı süregelen ABD mikro yönetimini ve Afganistan’dan Irak’a ülkelerin fiilen işgalini ve Şam yönetiminin açıkça ifade edilen itirazı ile uluslararası hukukun açıkça aksine Suriye’deki ABD askeri varlığını meşrulaştırmak için kullanıldı. Saddam Hüseyin İran’a saldırı emri verdiğinde ve Orta Doğu tarihinin en kanlı savaşında İranlılara karşı savaştığı sürece, 1970’ler ve 1980’lerde Jimmy Carter ve Ronald Reagan yönetimleri için mükemmel biçimde kabul edilebilir biriydi. Saddam ancak ABD’nin arzularının aksine Kuveyt’i işgal ettiğinde ABD’nin gözünde tiranlığın ve “şeytanın cisim bulmuş hali” oldu.

Washington’da bile demokrasinin tek bir modelinin olamayacağı aşikâr olmalıdır. Tanıma ve yönetimi altında çalışma ayrıcalığına sahip olduğum İngiliz siyaset felsefecisi Isaiah Berlin, her zaman, bu ne olursa olsun, bir ve sadece tek bir hükümet modelini dünyaya empoze etmeye yönelik herhangi bir girişimin kaçınılmaz olarak çatışmalara yol açacağını ve eğer başarılı olursa ancak daha büyük bir tiranlığın uygulanması ile sürdürülebileceği uyarısında bulundu.

Gerçek bir kalıcı barış ve ilerleme, teknolojik olarak en gelişmiş ve askeri olacak güçlü toplumlar dünyada farklı hükümet biçimleri olduğunu ve kendilerinin bu hükümetleri devirmeye çalışma gibi ilahi bir hakları olmadığını kabul ederlerse mümkün olur.

ABD HÜKÜMET SİSTEMİNİN DEMOKRATİK OLDUĞU NASIL SÖYLENEBİLİR?

Çin sahip oldukları siyasi sistem ve ideoloji ne olursa olsun diğer ülkelerle karşılıklı olarak yararlı ilişkiler istediği için, Çin’in ticaret, gelişme ve diplomatik politikalarının başarısı budur. ABD’de ve dünyadaki müttefikleri tarafından o kadar kötülenen Çin’in hükümet modeli, ülkenin geçen 40 yılda başka her ülkeden daha fazla insanı yoksulluktan kurtarmasına yardımcı oldu. Çin hükümeti halkını daha önce hiç sahip olmadığı artan refah, ekonomik güvenlik ve bireysel onurla güçlendiriyor.

Bu yüzden Çin artan sayıda toplum tarafından takdir ve taklit edilen bir model haline geldi. Bu da ABD’nin Çin’e karşı rahatsızlığını, öfkesini ve kıskançlığını açıklıyor. Geçen yüzyılın yarısında kendi halkının hayat standartlarını düşüren ABD hükümet sisteminin demokratik olduğu nasıl söylenebilir? ABD’nin Çin’den yaptığı sanayi ürünleri ithalatı ayrıca ABD’nin enflasyonu önlemesini ve kendi halkı için mamul madde fiyatlarını aşağıda tutmasını mümkün kıldı.

Ayrıca, Covid-19’a yakalanma ve ölüm oranları Afro Amerikalılar, Asyalılar ile Hispanikler dâhil ABD’deki birçok etnik azınlık grubunun -yerli Amerikalılar yoksul “arazilere” “kapatılmış” durumdalar- hâlâ birçok bakımdan ayrımcılığa uğruyorlar. Bu büyük adaletsizlikler giderilmeden ya da en azından hafifletilmeden, ABD liderlerine diğerlerine demokrasi konusunda ders vermek yakışmaz.