Gazeteci-yazar Mehmet Ali Güller, CRI Türk’te Tuğçe Akkaş’ın hazırlayıp sunduğu “Güne Başlarken” programına konuk oldu. Güller, Afganistan’daki son gelişmeleri değerlendirdi.

Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) Afganistan’dan çekilmesinin sanıldığı gibi Biden’ın biranda aldığı bir karar olmadığına vurgu yapan Mehmet Ali Güller, Türkiye’deki bazı Amerikancı kesimlerin bu çekilmeyi bir Amerikan oyunu, hamlesi olarak gördüğünü fakat öyle bir durumun olmadığını alınan bu kararın Obama dönemine kadar uzandığı hatırlattı.

ABD’nin Afganistan’dan çekilmesinin son üç başkan döneminden beri peyderpey uygulandığını belirten Güller’in açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

ABD ÇEKİLMEK ZORUNDA KALDI

“ABD’nin Afganistan’dan çekilmesinin karar verildiği Obama döneminden itibaren hem Moskova hem de Beijing yönetiminin adım adım Taliban ile ilişkileri sıklaştırdığı, onun ABD çekildikten sonra özellikle komşulara yönelik tehdide dönüşmemesi için adım adım birtakım diplomatik girişimlerde bulunduğu bugün daha da iyi anlaşılıyor. Ortada bir tuzak, bir Amerikan oyunu yok. Tersine ABD’nin 20 yıl önce önüne koyduğu hedefi gerçekleştirememesi, bir ulusu inşa etme projesi olarak önce Afganistan’dan sonra Irak’ta başlamış işgal harekâtlarının başarıya dönüşmemesi, başarısızlık nedeniyle de bunun ABD içinde büyük tepki görmesi, artık oraya asker göndermek istemeyen ABD’de kamuoyu oluşması, ayrıca tabii büyük finans kurumları açısından da 2-3 trilyon maliyetlerinin de oluştuğunu düşünülürse bu bir yüktü ve buradan çekilmek zorunda kaldılar. Bu bir tercih değil, çekilmek zorunda kaldı. ABD için bir nevi yenilmiş de diyebiliriz çünkü hedeflerini gerçekleştiremedi.

Bu bir Amerikan oyunu olmadığına ve geri çekilme zorunluluğu olduğuna göre bundan sonra ne olacağı önemli. ABD buradan çekiliyor ama Orta Asya ülkelerinde üs bulundurmaya da çalışıyor. Bu bölgede üs bulursa kendi stratejisi ve Çin ile Rusya karşıtı stratejisi açısından olağanüstü yararlı olacak.

ÇEKİLMEDEN ÇİN VE RUSYA MEMNUN

Çin ve Rusya da olağanüstü önlemler alıyor. Bu önlemlerin başında Rusya bir yandan Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü üzerinden Afganistan’ın komşularına bir nevi güvenlik garantisi vererek ve Taliban’ı ciddi şekilde uyararak bir pozisyon almış oluyor. Diğer yandan da Çin ve Rusya liderliğinde Shanghai İş Birliği Örgütü’ne üye ülkelerin dışişleri bakanları toplanıp Afganistan konusunda açıklamalar yaptılar. Esas olarak Shanghai İş Birliği Örgütü’nün devrede olacağının mesajını verdiler.

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin de açıklamaları oldu. Wang Yi, ABD’nin ve NATO’nun Afganistan’dan çekilmesini memnuniyetle karşıladıklarını çünkü Afgan halkının çekilme sonrası kendi kaderini eline almak için bir fırsata sahip olduğunu bildirdi. Yani ABD’nin Afganistan’dan çekilmesinden Çin de Rusya da memnuniyet duydu.

Afganistan konusunda önümüzdeki haftalarda durum biraz daha netleşecek. Türkiye’nin bir Afganistan görevi alıp almayacağı, ABD ile süren pazarlıklar sonrasında netleşecek. Taliban’ın çeşitli ilçeleri almak için yaptığı hamlelerde ne kadar daha ilerleyebileceği daha iyi anlaşılacak. Moskova, Beijing ve Tahran’ın Taliban ile temasları biraz daha ete kemiğe bürünecek ve bu geri çekilmenin doğurduğu sıkıntıların en az hasarla atlatılması için bölge ülkeleri özellikle de Shanghai İş Birliği Örgütü birtakım adımlar atmaya çalışacak. Bunların hepsini önümüzdeki dönemde göreceğiz.”