ABD bir gece ansızın Suriye’den gidebilir ancak geride bıraktığına dikkat etmek gerekir… ABD’nin dünyada yeniden bir iş bölümüne gittiğini düşünen Ünal Atabay’a göre, Orta Doğu’da Türkiye karşıtı bir Batı-Arap Bloku oluşuyor. Atabay, ABD’nin Asya-Pasifik’te dışladığı Fransa’ya ise Orta Doğu’da liderlik alanı açtığı kanaatinde. Atabay, görüşlerini “Orta Doğu’da da AUKUS benzeri bir yapı kurulabilir.” diyerek özetliyor.

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ile Biden arasında G20’de yapılması planlanan görüşmenin Glasgow’daki iklim zirvesine kaydırıldığını bizzat Cumhurbaşkanı Erdoğan açıkladı. Savaş uçağı pazarlıklarından, Suriye’ye oradan “demokrasi” dosyasına kadar bir alanda kriz yaşayan Türk-Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ilişkilerine ilişkin Ünal Atabay, Dünya Postası programında değerlendirmelerde bulundu. Atabay, “ABD, Türkiye’yi oyalıyor, kuracağı YPG devletçiği için zaman kazanmaya çalışıyor.” tespitini yaptı.

SURİYE’DE SAHA “BULANIK”

Suriye’de hiçbir aktör tek başına hâkimiyet kuramadı. Aynı anda Türkiye, İran, ABD ve Rusya ülkede güç bulunduruyor. Rusya ve İran’ı ülkeye davet ederek elini güçlendiren Suriye devletinin alan hâkimiyeti de oldukça sorunlu. Ünal Atabay, bu durumdaki Suriye’yi istikrarsızlık yaratan “bulanık gri bir alan” olarak tarif etti:

“Yeni dünya düzenine gittiğimiz çerçeve içinde Suriye’yi bir yere oturtmak gerekiyor.” diyen Atabay, Suriye’de gidişatı anlamak için üç eksendeki gelişmelerin anlaşılması gerektiğini belirtti: ABD’nin Asya Pasifik stratejisi, Rusya’nın Orta Doğu ile Akdeniz açılımı ve Biden yönetiminin Orta Doğu’ya ilişkin yeni stratejisi.

Atabay’a göre ABD, Asya-Pasifik’te dışladığı Fransa’ya Orta Doğu’da liderlik edebileceği bir oyun sahası kurma niyetinde:

“ABD enerjisini daha çok Asya Pasifiğe aktarmak istiyor. Çin’in kuşatılmasına öncelik veriyor. Aynı şekilde Rusya’ya yönelik yelpazesini çizmeye çalışıyor. Dolayısıyla önümüzdeki süreçte belki de daha aktif bir Fransa göreceğiz Suriye sahasında.” 

“ARAP-BATI EKSENİ KURULMAK İSTENİYOR” 

Ünal Atabay’ın dikkat çektiği bir diğer nokta da özellikle Fransa, Yunanistan ve İsrail’in Arap dünyası ile son dönemde hızla geliştirdiği ilişki oldu:

“Arap ve Batı ekseni oluşturulmaya çalışıyor. Arap dünyası ve Körfez ülkeleri de bu eksene entegre ediliyor. Amerikalılar ve Fransızlar bunu şu anda nakış gibi dokuyorlar.” 

Atabay’a göre, ABD’nin oluşturmak istediği Yunanistan’dan başlayan bu yeni Arap-Batı ekseni Akdeniz ile Mısır’ı da içine alarak Arabistan ve Körfez ülkelerine kadar uzanıyor. Eksenin merkezinde ise İsrail yer alıyor ve Suriye’de bu yeni eksenin kapsama alanı içinde yer alıyor. Atabay, bu Arap-Batı blokunun Asya-Pasifik’teki AUKUS ve QUAD gibi ittifak sistemleriyle de eş güdümlü olacağını belirtti:

“ABD bu yeni dünya düzeninde her yerde güçlü olamayacağını için bir güç paylaşımı yapıyor. Fransa ile ABD’nin bir taraftan da rekabetleri de var. Rekabetin yarattığı etki bunları bu şekilde bir paylaşıma yönlendiriyor. Coğrafi bir paylaşım içindeler. Birbirleriyle entegre bir yapı içerisinde hareket etmek istiyorlar, aksi takdirde dağılırlar. Çin’e karşı ve Rusya’ya karşı bir cephe oluşturmaya çalışıyorlar.”

Büyük strateji kapsamında ABD’nin, Yunanistan’a yaptığı yığınakla Çin’den gelen Kuşak Yol’un önünü kesmek istediğini söyleyen Atabay, Batı’nın “Türkiye’yi çıpada tutarak” oyaladığını, ABD’nin de Ankara’ya “muhatabınız Fransa” mesajı verdiğini düşünüyor:

“Görüşmeye Macron’u öne sürüyorlar, G20 Zirvesi’nde. Biden’ı öteliyorlar. ABD, maalesef bir müttefik gibi Türkiye’ye davranmıyor. G20 Zirvesi’nde görüşme fırsatı yaratılabilecekken bir şekilde yaratmıyor. Bundan sonra Orta Doğu sahasında ve Akdeniz’de Fransa sizin muhatabınız diyor.”

“ORTA DOĞU AUKUS’U KARŞIMIZA ÇIKABİLİR”

Suriye’deki sorunları Rusya ve Suriye’deki Beşar Esad yönetimiyle görüşmenin doğru olduğunu vurgulayan Atalay, ABD’nin Türkiye’yi oyaladığını ifade etti:

“ABD ile Suriye sahasını görüştüğümüz sürece ABD bizi oyalayacaktır. ABD bunu öteleyecektir. ABD zaman kazanmak isteyecektir. Bu geçen süre içinde de PKK/PYD devletçiğinin oluşması için adım adım projesini yürütecektir, ABD. Türkiye’nin buna fırsat vermeyecek bir strateji izlemesi gerekiyor.”

“Amerikalılarla beraber hareket eden Fransız özel kuvvetleri var.” diyen Atabay, Suriye’nin kuzeyinde sadece ABD’ye odaklanmanın da yanlış olduğu kanaatinde. Suudi sermayesinin Fırat’ın doğusunda belli aşiretlere finansman sağladığını da belirten Atabay, ABD’nin çekilmeden önce burada Batı-Arap ittifakını inşa ederek YPG’yi de korumaya almaya çalıştığı öngörüsünde bulundu.

Atabay’a göre ABD, “Suriye’den bir gece ansızın gidiyorum.” diyebilir ancak bu koşulda bile hesaba katılması gereken önemli bir sorun bir anda Türkiye’nin karşısına çıkabilir:

“Aynı Afganistan’da yaşandığı gibi diyebilir. Ardından sürpriz AUKUS anlaşması nasıl çıktıysa bir anda, Orta Doğu’da da yeni bir ittifak gurubu karşımıza çıkabilir.”