CGTN / James Rae

Amerika Birleşik Devletleri (ABD), büyüme beklendiği ya da umut edildiği kadar hızlanmasa da geçen yıl Covid-19 salgınından kaynaklı ekonomik gerilemeden yavaşça toparlanmayı sürdürüyor. Yine de son istihdam raporu, ABD Başkanı Joe Biden yönetiminin şimdiye kadar toparlanmayı övmesi ve Amerikan İstihdam Planı ve Amerikan Kurtarma Planı yoluyla daha fazla harcamaya yönelik desteği teşvik etmesi için yeterli görünüyor.

Mayıs ayı istihdam raporuna göre, geçen ay 559 bin kişiye istihdam sağlandığı, hayal kırıklığına yol açan nisan ayı rakamlarından iki kat fazla arttığı (bu aya ilişkin rakamlar hafifçe yukarı yönlü yenilendi) ve işsizlik oranını yüzde 6.,1’den yüzde 5,8’e çektiği tahmin ediliyor. Şaşırtıcı olmayan şekilde, en fazla iyileşme görülen sektörler Covid-19 salgını yüzünden en sert etkilenen eğlence ve konaklama sektörleri oldu.

Oldukça başarılı aşılama kampanyasıyla, yetişkinlerin yaklaşık yüzde 50’si aşılandı ve birçok eyalet yönetimi maske takma zorunluluğu ve sosyal mesafe önlemlerini kaldırdı ve yaşam normal bir görünüme kavuştu. ABD’nin en büyük eyaleti California da 15 Haziran’da aynısını yapacak. Bu eğilim, istihdam büyümesinin büyük bölümüne katkıda bulundu. 

HÜKÜMET KRİTİK SEKTÖRLERE YATIRIM YAPIYOR

Hükümet aynı zamanda özellikle eğitim olmak üzere kritik sektörlere yatırım yapıyor, eğitim sektöründe yaklaşık 150 bin kişiye istihdam yaratıldı. Eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde zayıflayan ve eski ABD Başkanı Donald Trump döneminde de kısmen dağılan ABD ekonomisi Başkan Biden ekibi tarafından yeniden canlandırıldı. Biden, Demokratların bir dizi önceliğini desteklemek için muazzam harcama planları planlıyor: altyapı, eğitim, sağlık bakımı, çocuk bakımı ve diğer sosyal programlar gibi. 

Uzlaşmaya niyetli olduğunu gösteren Başkan Biden, kamuoyundan gelen sağlam olumlu işaretler, ekonomik konularda büsbütün birleşik bir parti ve dağınık bir muhalefetle güçlü pozisyonunu korumayı sürdürüyor. Halkın yardım çağrılarında bulunmasıyla, önerilen yasa tasarılarının bir şekilde ABD Kongresi’nden geçmesi muhtemel gibi duruyor. 

Bu deneyim, daha devletçi ve Avrupa ekonomilerinin sosyalist politikalarına kısmen geçişi görebilir. Kurtarma Planı’ndaki harcama öncelikleri, şimdiden etkisini gösteriyor, ihtiyacı olanlara yardımcı oluyor. ABD’nin altyapısı son 40 yıldır gelişmedi ve İstihdam Planı, hükümetin liderliği ve yatırımları yoluyla önemli alanları düzeltebilir. Sonuçta, Amerikan Aileleri Planı eğitim ve sağlık hizmetlerine yapılan harcamaları vurgulayacak, özel maliyetleri İskandinav modeline benzer şekilde azaltacaktır. Kuşkusuz, Amerikan kapitalizminin daha neoliberal vurgusundan bu tür bir dönüşüm bir an söz konusuysa, bu kriz, Trump yönetiminin dramatik düşüşü ve yardıma aç halkın birlikte olma anıdır.

İSTİHDAM RAPORU, BIDEN’IN MEVCUT SİYASİ İVMESİNİ YAVAŞLATMAYACAK

Bununla birlikte, yasaların uygulanmasının demokratik süreci neredeyse her zaman öngörülen ve beklenmedik engellerle karşı karşıyadır. Cumhuriyetçi eleştirmenler, iş aramayanlar için “ödül” olan işsizlik maaşlarının etkisiyle alay ediyor, en son istihdam raporunun, piyasanın 650 binden fazla kişiye istihdam sağlanmasının beklendiği tahminlerini boşa çıkardığını ve salgında bulaşma oranlarındaki hızlı gerilemeye rağmen, ekonominin beklendiği kadar hızlı toparlanmadığına dair yaygın hayal kırıklığını vurguluyorlar. 

Dahası, güçlü bir istihdam raporuyla bile, perakende ve inşaat sektörü gerçekten iş kaybetti, bu yüzden özel sektör ve tüketici harcamaları henüz salgın sonrası patlama deneyimi yaşamadı (kısmen ABD’nin, sağlam kazanımlara rağmen, henüz salgın sonrası ortamda olmamasından kaynaklı). Bu nedenle, ABD’de salgın öncesi Şubat 2020 rakamlarıyla karşılaştırıldığında yaklaşık 8 milyon kişi işini kaybetti.

İstihdam raporunda daha fazla yapılan ayrıntılı gözlemlerle, Amerikan demografik bölünmelerinin içine işleyen sistemik eşitsizlikler görüldü, çünkü bu eşitsizlik Afrikalı Amerikalılarda daima yüksek kaldı (yüzde 9’un üzeri), Asyalı Amerikalılar ve Avrupalı Amerikalıların neredeyse iki katı. Latin kökenliler bunların arasındaydı.

Biden’ın ekibinin, “Daha İyi İnşa Et” sloganıyla şekillendirilmiş bir vizyonu olduğunu ve Biden’ın, bu anı “attığımız temel üzerine inşa etmek” olarak övdüğünü söyleyebiliriz. Bu istihdam raporu, Biden’ın mevcut siyasi ivmesini yavaşlatmayacak. Ancak bunun ötesinde, artan borç, enflasyon riski, üretimde teknolojik değişimin yanı sıra iklim değişikliği ve demografik dönüşümlerle ilgili yapısal sorunlar daha zorlu sorunlar gibi görünüyor. Şimdilik, Amerika’nın mevcut ekonomik yatırım paketlerinin etkisini değerlendirmek için daha fazla veriyi bekleyeceğiz.