CRI Türk Dış Haberler Servisi

ABD’nin Afganistan hezimeti Washington’ın küresel liderlik iddiasına ağır bir darbe indirdi. Müttefik ülkeler giderek artan oranda “Amerika geri döndü” sloganına şüphe ile yaklaşıyor.  

Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) Afganistan’dan çekilmesi sırasında oluşan dramatik tablo Washington’ın yönetimin küresel liderlik iddiasını bir kez daha gündeme getirdi. Beyaz Saray’ın en yakın müttefikleri yaşadıklarını hayal kırıklığını gizlemezken, güvenlik konusunda ABD’ye bel bağlayan ülkelerde endişeli bekleyiş devam ediyor.

ABD’nin Vietnam yenilgisini anımsatır biçimde Afganistan’da sıkışması İngiltere’de birinci gündem maddesi oldu. İngiltere Savunma Bakanı Ben Wallace, Sky News kanalına verdiği demeçte ABD sonrası Afganistan’da el Kaide’nin güç kazanacağını ve uluslararası toplumun zor bir durum ile baş başa bırakıldığını söyledi.

İngiltere Parlamentosu Savunma Komitesi Başkanı Tobias Ellwood da yaptığı açıklamada Biden’ın “Amerika geri döndü” sloganını anımsatarak “ Elinde roket, mayın ve AK-47’den başka bir silah olmayan isyancılara yenilirken nasıl ‘Amerika geri döndü’ diyebilirsiniz?” ifadelerini kullandı. Benzer şekilde Eski İngiltere Uluslararası Kalkınma Bakanı Roy Stewart da Beyaz Saray’ın siyasi anlamda itibar kaybı yaşadığına dikkat çekerek, ABD’nin sözde demokrasinin koruyucusu rolünün tehlikeye girdiğini belirtti.

BU ASKERLER NEDEN ÖLDÜ?

İngiltere’de siyasiler kadar ülke basını da ABD’nin hamlesini sert biçimde eleştirmeye devam ediyor. Daily Mail gazetesi, hayatını kaybeden bir İngiliz askerinin tabutunu birinci sayfaya taşıyarak “Ne için öldüler sorusunu yöneltirken, Financial Times’da yer alan köşe yazısında şu satılar kaleme alındı:

“ABD’nin (gerçekte tüm Batı ittifakının) Afganistan’daki yenilgisi Washington ve Beijing arasındaki husumete nasıl yansıyacak? ABD’nin başarısızlığı Biden’ın “Amerika geri döndü” mesajını iletmesini zorlaştırıyor. Buna karşılık Çin ve Rusya’nın iki kilit mesajına mükemmel şekilde uyuyor. Birincisi, ABD düşüşte. İkincisi ise artık Amerika’nın güvenlik garantilerine bel bağlanamaz.”

“UTANÇ VERİCİ BİR BAŞARISIZLIK”

ABD’nin Afganistan’da yaşadığı hezimet Almanya ve Fransa gibi Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin de en yakıcı gündemini oluşturuyor. Alman Dış İlişkiler Konseyi Direktörü Clüver Ashbrook, Washington Post gazetesine verdiği demeçte Biden’ın müttefiklerine danışarak ilerleme sözünü verdiğini ancak pratikte bunun geçerli olmadığı aktardı. Ashbrook, “ABD’nin her şeyi dikte ettiği eski transatlantik ilişkisine geri döndük. Evet (ABD) ile partner olmak istiyoruz ama gerçek te ne zaman ve neyin yapılması gerektiğini de söyleme hakkına sahip olmak istiyoruz.” dedi.

The New York Times gazetesine konuşan Fransız savunma analisti François Heisbourg ise “Biden ne zaman “Amerika geri döndü” derse birçok insan “Evet ama evine” diyecek.” ifadesini kullandı. “Afganistan’daki çözülme ABD’nin itibarına bir başka darbe indirebilir” başlığını taşıyan yazıda ayrıca Ukrayna gibi ülkelerde Biden yönetimine dair tereddütlerin arttığı iddia edildi.

Öte yandan Washington yönetimine dönük tepkiler ülke içinde tartışmaları beraberinde getirdi. Amerikan Senatosu Azınlık Lideri Mitch McConnell, “Biden yönetiminin Amerikalıları çılgınca tahliyesi ve savunmasız Afganları bırakarak Kabil’den ayrılması Amerikan liderliği için utanç verici bir başarısızlıktır.” değerlendirmesinde bulundu.  Eski ABD Başkanı Donald Trump da dün servis ettiği yazılı basın açıklamasında ülkesinin tarihindeki en büyük yenilgilerinden birini aldığını ileri sürmüş ve Biden’ı istifaya davet etmişti.