“Avrasya Coğrafyası Yeniden Kurgulanabilir”

“Avrasya Coğrafyası Yeniden Kurgulanabilir”

Asya ve Çin üzerine yaptığı araştırmalarla tanınan yazar ve akademisyen Barış Adıbelli, Çin'in ev sahipliği yapmaya hazırlandığı Shanghai İş Birliği Örgütü Zirvesi hakkında değerlendirmelerde bulundu. Adıbelli zirvenin 18. Yılında, 2005 yılından beri devam eden genişleme sürecinin ilk aşaması tamamlanarak, 2017 yılında Hindistan ve Pakistan'ın tam üye olarak alınmasının, örgüte önemli bir sinerji sağladığını dile getirdi. CRI TÜRK FM'de Kâmil Erdoğdu'nun hazırlayıp sunduğu Manşet programında Barış Adıbelli şu açıklamalarda bulundu; "özellikle son yıllarda örgütün iki önemli kurucu üyesi olan Çin ve Rusya, Çin'e meydan okuma sorunuyla karşı karşıya kaldığı için Shanghai İş Birliği Örgütü, biraz geri planda kaldı. Ancak Kuşak ve Yol girişiminin gündeme getirilmesi ve Çin'in Shanghai İş Birliği Örgütü'ne Kuşak ve Yol'da öncü bir rol biçmesi sonucunda, örgüt çok farklı bir mecraya girmiş oldu. Hemen yanı başında da Rusya'nın Avrasya Ekonomik Birliği var ve bu yılki zirvede Kuşak ve Yol girişimi gündemde olacak ve son bir yılda neler yapıldığı değerlendirilecek. Avrasya Ekonomik Birliği ve BRICS gibi Shanghai İş Birliği Örgütü'yle bağlantılı olabilecek çeşitli yapıların hepsi Kuşak ve Yol ile birlikte, tek bir başlık altında toplanması düşünülüyor ki bu durumda Avrasya coğrafyası yeniden kurgulanacak gibi görünüyor. Bu sene Çin kendini yeniden yapılandırma sürecine girerek, 19. Çin Komünist Partisi Kongresi'nde alınan önemli kararlarla hem parti hem de devlet güçlendirildi. Çin, Shanghai İş Birliği Örgütü'nü askeri boyuttan ziyade, siyasi, kültürel, ekonomik ve güvenlik boyutlarıyla değerlendiriyor ve hiç kimsenin birbirinin iç işlerine müdahale etmemesi üzerine kuruludur. Bu noktada da yapısı NATO'dan ayrıdır. Bu karşılıklı güven, saygı, ortak kalkınma ve iç işlerine karışmama haline, Shanghai Ruhu deniyor. Shanghai İş Birliği Örgütü her ne kadar askeri bir ittifak olmasa da bünyesinde Çin ve Rusya gibi çok güçlü askeri birliğe sahip resmi nükleer güç ve Pakistan, Hindistan gibi gayri resmi nükleer güç olan ülkeleri barındırmaktadır. Dolayısıyla Shanghai İş Birliği Örgütü'ne askerî açıdan da dünyanın en caydırıcı gücü denebilir".

"Türkiye Kabul Etmelidir Ki Yeni Dünya Düzeni Asya Pasifik Merkezli"

Barış Adıbelli, Shanghai İş Birliği Örgütü Zirvesi'ni Türkiye açısından şu sözlerle değerlendirdi; "Türkiye, Shanghai İş Birliği Örgütü'nün diyalog ortağı, NATO üyesi ve aynı zamanda da Kuşak ve Yol'un Asya ile Avrupa'yı birbirine bağlayan jeopolitik açıdan da önemli bir güzergahıdır. Türkiye'nin sıkıntısı, dış politikasında kendisinin bir türlü nereye ait olduğunu belirleyememiş bu nedenle de Shanghai İş Birliği Örgütü'ne karşı tam bir duruş sergileyememesine neden olmaktadır. Türkiye kabul etmelidir ki yeni bir dünya düzeni var ve bu yeni dünya Asya Pasifik merkezli. ABD bile bunu kabul etmişken, biz hala bazı tereddütler yaşıyoruz, bu da onların bize olan güvenini sarsıyor. Yine de son yıllarda karşılıklı olarak iki tarafın da olumlu anlamda birbirine bakışı değişti. Dileğimiz Türkiye'nin gözlemci üyeliğe geçerek, tam üye olma yolunda adım atmasıdır. Shanghai İş Birliği Örgütü, Kuşak ve Yol'da öncü bir rol alması sonrasında, artık Türkiye'nin geleceğini şekillendirecek en önemli örgütlerden biridir. Avrupa Birliği için sarfettiğimiz çabanın onda birini Shanghai İş Birliği Örgütü'ne versek, karşılığını çok daha fazla alacağız".

"Shanghai İş Birliği Örgütü, Alternatif Bir Birleşmiş Milletler'e Dönüşebilir"

Bu iki toplantıda her yıl gündeme geldiği üzere yine İran'ın tam üyeliği meselesinden söz eden Adıbelli; "Shanghai İş Birliği Örgütü'nün bu konudaki çekincesi; İran'ı aldıkları takdirde İran'ın ABD ile olan sorunlarını da sahiplenmiş olma endişesidir. Ama artık Shanghai İş Birliği Örgütü 18. Yılında olan çok güçlü bir örgüt olduğu için, bu yıl İran konusunda bir sürpriz yaşanabilir. Rusya ve Çin en son Trump'ın izlemiş olduğu stratejiye karşı, İran'ın yanında yer aldılar ve bunu belki Shanghai İş Birliği Örgütü içinde de gösterebilirler. İstikrar arıyorsanız, aslında İran Pakistan'dan daha istikrarlıdır. Suriye de bu örgütle çok ilgileniyor, bu da gündeme gelebilir. Ama En önemlisi Kuzey Kore'yle ilgili ortaya çıkacak gelişmelerden sonra, büyük olasılıkla Shanghai İş Birliği Örgütü'ne katılabilir, bu konuda çalışmalar olduğunu biliyoruz. Onları da bünyesine aldığında belki alternatif bir Birleşmiş Milletler gibi ortaya çıkabilecek bir örgüte dönüşebilir. Kuşak ve Yol Girişimi ile birlikte, yeniden Avrasya Coğrafyasına dönüş var" ifadelerini kullandı.

Kamil Erdoğdu